Vještačka inteligencija transformiše oblast sajber bezbjednosti, ubrzavajući inovacije, ali istovremeno stvarajući nove vrste rizika sa kojima se organizacije moraju suočiti.
Prema Deloitteovom izvještaju Tehnološki trendovi za 2026., brza primjena AI-ja donosi i povećanje efikasnosti i veće bezbjednosne izazove, zbog čega pronalaženje ravnoteže između inovacija i sigurnosti postaje sve važniji strateški prioritet u svim industrijama.
Kako AI mijenja pejzaž sajber prijetnji?
Organizacije širom svijeta ubrzano implementiraju vještačku inteligenciju, prepoznajući njen potencijal za povećanje konkurentnosti u različitim sektorima. Međutim, ova široka primjena sa sobom donosi kompleksan paradoks u oblasti sajber bezbjednosti. AI sposobnosti koje donose velike prednosti mogu istovremeno stvoriti nove bezbjednosne rizike, ubrzavajući brzinu i uticaj sajber prijetnji.
Mnogi današnji rizici povezani sa vještačkom inteligencijom potiču iz same organizacije. To uključuje tzv. „shadow AI“, odnosno neovlašćene implementacije vještačke inteligencije od strane pojedinih timova koje stvaraju značajne praznine u upravljanju — kao i autonomne sisteme koji donose odluke i rade sa osjetljivim podacima. Takve implementacije predstavljaju potencijalne izvore curenja podataka, manipulacije modelima ili neovlašćenog pristupa, naglašavajući ključnu potrebu za proaktivnim upravljanjem rizicima.
Deloitteovo istraživanje Tehnološki trendovi za 2026. identifikuje četiri ključne oblasti u kojima se manifestuju bezbjednosni rizici povezani sa vještačkom inteligencijom: podaci, AI modeli, aplikacije i infrastruktura. Iako se puni obim prijetnji i dalje razvija, prostor za bezbjednosne pristupe zasnovane na brzoj reakciji značajno se smanjuje. Zbog toga je mnoge postojeće bezbjednosne prakse potrebno temeljno prilagoditi kako bi odgovorile na specifične izazove koje donosi AI.
„Iako vještačka inteligencija donosi nove prijetnje i ubrzava napade, mnogi temeljni principi sajber bezbjednosti i dalje ostaju ključni. Naš izazov je da prilagodimo ove ustaljene prakse, poput pouzdanih ciklusa razvoja softvera i stroge kontrole pristupa, jedinstvenim zahtjevima AI sistema, kako bismo osigurali da inovacije ne nadmaše bezbjednost“, rekao je Ratko Drča, Deloitteov direktor u Odjeljenju poslovnog savjetovanja i stručnjak za sajber bezbjednost.
Korišćenje vještačke inteligencije za naprednu sajber odbranu i buduću spremnost
Iako AI donosi nove bezbjednosne izazove, istovremeno pruža i snažne odbrambene mogućnosti, omogućavajući organizacijama da brzo djeluju i prilagode se prijetnjama u realnom vremenu. Rješenja za sajber bezbjednost pokretana vještačkom inteligencijom mogu otkrivati obrasce koje ljudski analitičari mogu previdjeti, nadzirati kompletna digitalna okruženja, ubrzati reakcije na prijetnje, predvidjeti poteze napadača i automatizovati repetitivne zadatke.
Vodeće organizacije već koriste napredne odbrambene strategije zasnovane na vještačkoj inteligenciji. To uključuje i tzv. „red teaming“, gdje se sistemi detaljno testiraju kroz simulirane napade i stres testove kako bi se otkrile slabosti u AI sistemima prije nego što ih zlonamjerni akteri mogu iskoristiti. Takođe, tehnike adversarijalnog treninga pomažu modelima da prepoznaju i odupru se pokušajima manipulacije, čineći sisteme otpornijim na sofisticirane napade.
Okvir upravljanja, rizika i usklađenosti u oblasti vještačke inteligencije takođe se ubrzano razvija, uz nove zahtjeve posebno u regulisanim industrijama poput zdravstva i finansijskih usluga. Sve je izraženiji trend dodjeljivanja odgovornosti za nadzor AI-ja nadzornim odborima, koji su dobro pozicionirani za kontinuirano praćenje i procjenu aktivnosti povezanih sa vještačkom inteligencijom.
Autonomni sistemi postaju sve rasprostranjeniji
Upravljanje naprednim AI agentima, uključujući dinamičko upravljanje ovlašćenjima i cjelovito upravljanje njihovim životnim ciklusom, postaje ključno kako autonomni sistemi postaju sve prisutniji.
„Potencijal vještačke inteligencije da djeluje kao multiplikator snage u oblasti sajber bezbjednosti teško je precijeniti. Automatizacijom ponavljajućih zadataka, prepoznavanjem suptilnih obrazaca napada i ubrzavanjem odgovora na prijetnje, AI omogućava bezbjednosnim timovima brže i informisanije donošenje odluka te iz temelja mijenja način na koji organizacije upravljaju rizicima“, istakao je Drča.
Gledajući unaprijed, novi trendovi poput povezivanja vještačke inteligencije i fizičke infrastrukture, razvoja autonomnog sajber ratovanja te otvaranja novih oblasti u svemirskoj i kvantnoj bezbjednosti dovešće u pitanje dosadašnje pretpostavke o sajber bezbjednosti. Priprema za takve scenarije zahtijeva već danas izgradnju prilagodljivih tehnoloških arhitektura i efikasnih okvira upravljanja.
Put naprijed zahtijeva strateški, višeslojni pristup odbrani, u kojem je bezbjednost ugrađena u AI inicijative od samog početka. Organizacije koje uspiju postići tu ravnotežu — koristeći potencijal vještačke inteligencije i za inovacije i za snažnu zaštitu — neće samo zaštititi svoju imovinu, već će ostvariti i značajnu konkurentsku prednost u svijetu koji se sve više oslanja na vještačku inteligenciju.
