Prema izvještaju konsultantske kuće Boston Consulting Group (BCG), operatorima elektroenergetskog sistema u Evropskoj uniji, Norveškoj i Ujedinjenom Kraljevstvu nedostaje oko 250 milijardi eura za narednih pet godina kako bi modernizovali i proširili mrežu.
Događaji kao što su opšti nestanak struje u Portugalu i Španiji krajem aprila te prošlonedjeljni prekid snabdijevanja strujom u velikom dijelu Češke doprinose zabrinutosti oko otpornosti evropskog elektroenergetskog sistema.
Analiza BCG-a se fokusirala na 10 zemalja. Osim Norveške i Ujedinjenog Kraljevstva, uključeno je bilo osam članica Evropske unije, a to su Španija, Italija, Francuska, Njemačka, Belgija, Nizozemska, Danska i Švedska.
Zastarjelost mreže i povećane ambicije za elektrifikacijom te izgradnja novih postrojenja na obnovljive izvore znače da evropska elektroenergetska infrastruktura zahtijeva ozbiljna ulaganja. Dodatno stvar usložnjava razvoj centara za podatke za vještačku inteligenciju, koji su veliki potrošači struje.
Operatori mreže mogu se djelimično oslanjati na evropske fondove te podsticaje zemalja članica EU-a, no bez obzira na to pitanje je koliko će moći uspješno odgovoriti na potrebe za modernizacijom i proširenjem infrastrukture.
U narednih pet godina planirane kapitalne investicije 15 operatora mreže iznose 345 milijardi eura. Pretpostavka je da će u tom razdoblju te kompanije morati isplatiti između 25 i 30 milijardi eura dividendi, a iznos koji će moći generisati iz svog poslovanja se procjenjuje na oko 120 milijardi eura. To onda stvara nedostatak za investicije od oko 250 milijardi eura, pišu Financije.hr.
Tu će razliku trebati pokriti dugom, izlaskom na tržište kapitala, smanjenjem dividendi ili prodajom dijela poslovanja ili imovine.
BCG navodi da Evropa u narednih pet godina mora izgraditi više elektroenergetske infrastrukture no što je to činila zadnjih 20 godina.
Bilansi su operatorima dosta napregnuti, kod mnogih s već povećim nivoom duga, a oni operatori koji se nalaze na berzi ne dolaze lako do novog kapitala na tržištu zbog jake konkurencije.
“Bez brze inovacije načina na koji se finansira elektroenergetska mreža u Evropi, rizik je da se naprave prvorazredna postrojenja za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora koja onda neće moći doći do potrošača zbog toga što mreža ne prati potreban razvojni korak”, ustvrdio je, kako prenosi Reuters, jedan od autora BCG-ove analize Tom Brijs.
Sasvim je jasno da slične probleme kao veliki evropski operatori elektroenergetskog sistema ima i Hrvatska. Mreža je zastarjela i sve potkapacitiranija dok postoji snažan interes investitora za izgradnju novih postrojenja na sunce, vjetar ili geotermalne izvore.
Prema podacima Hrvatskog operatora prenosnog sistema (HOPS), procjena je da bi se u narednih 10 godina u prenosnu mrežu trebalo uložiti 2,53 milijarde eura, a novac treba osigurati iz evropskih fondova, mrežarina i naknada za priključenje na mrežu.
Kazali su i da je do sredine naredne godine za potrebe HOPS-a u kontekstu zelene tranzicije obezbijeđeno sufinansiranje iz evropskih fondova u iznosu od 235,6 miliona eura kroz Nacionalni plan oporavka i otpornosti, a dio novca treba doći i u okviru evropskog energetskog plana REPowerEU.
