Sve veći izazovi za status eura kao rezervne valute u globalnoj ekonomiji koja se brzo mijenja, za sada, ostaju u rukama evropskih prijestonica dok odmjeravaju posljedice potencijalne zapljene zamrznute ruske imovine, piše Rojters.

Ipak, Evropa se suočava sa sve hitnijom potrebom da pomogne u finansiranju opstanka Ukrajine, jer predsjednik Donald Tramp želi da povuče američku podršku i umjesto toga se cjenka sa ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom.

Tu dolazimo na oko 300 milijardi dolara imovine ruske centralne banke koju je zamrznuo Zapad nakon što je Putin naredio svojim trupama da uđu u Ukrajinu prije tri godine. Od ovih sredstava najveći dio se drži u Evropi – uglavnom kao državne obveznice, a profit od njih se koristi za garantovanje kredita Ukrajini.

Iako bi direktna zapljena te imovine mogla biti veoma primamljiva, takve akcije imaju dugu pravnu istoriju i mogle bi da uplaše druge centralne banke koje žele da plasiraju sredstva u Evropi.

Rani primjer takve akcije koju su evropski ekonomisti naveli u prošlogodišnjem istraživanju bila je sovjetska konfiskacija zlata koje je Narodna banka Rumunije poslala u Moskvu 1918. Ratovi 20. vijeka dali su još desetine primjera.

Ali evropski zvaničnici koji se ponose poštovanjem vladavine prava u regionu bore se stidljivo protiv bilo kakvog kršenja zakonski utvrđenog imuniteta suverene imovine.

„O tome nije na Evropskoj centralnoj banci da raspravlja, ali ja bih svakako tvrdila da će osnova međunarodnog prava na kojoj se donosi bilo kakva odluka biti važna što se tiče drugih investitora“, rekla je predsjednica Evropske centralne banke Kristin Lagard prošle nedjelje.

„Niko nema nikakvog interesa da radi stvari koje bi oslabile naš sistem sada, koji je takođe široko napadnut drugdje putem trgovinske, carinske politike“, rekao je prošle nedjelje francuski ministar odbrane Sebastijen Lekornu o prijetnjama Trampa da će uvesti velike nove namete na evropski izvoz.

Dominacija dolara

Evropi je dugo trebalo da prihvati da je malo vjerovatno da će evro osporiti dominaciju dolara kao rezervne valute – nakratko, težnja se javila u burnim danima nakon njegovog rođenja 1999. godine.

U stvari, od 2010. godine, udio globalnih deviznih rezervi koje se drže u evru je pao sa 25,8 odsto po tekućim kursevima na 20 odsto kako druge valute dobijaju na snazi. Čak je i dolar blago skliznuo, dok i dalje čini 58,4 odsto udjela.

U prošlogodišnjem izvještaju o međunarodnom položaju eura, Lagardova je navela izazove koji se kreću od pojave drugih jedinica kao valuta za fakturisanje trgovine do obnovljenog interesovanja za zlato kao rezervnu imovinu u teškim vremenima.

Neki, međutim, dovode u pitanje opravdanost čak i nastojanja da se evro pozicionira kao glavna rezervna valuta s obzirom na slabe tačke u njegovoj izgradnji, koje su već bile izložene dužničkoj krizi prije 15 godina.

„Ako pretpostavimo da je ovo politička ambicija, onda je evro zaista hendikepiran odsustvom unije tržišta kapitala, nedostatkom sigurne aktive za evro i nedostatkom potpuno razvijene bankarske unije“, rekao je Hans Geroms, profesor na Evropskom koledžu i gostujući saradnik u istraživačkom centru EU Bruegel.

To je bio i jedan među propustima koje je identifikovao bivši šef ECB Mario Dragi u prošlogodišnjem izvještaju o tome kako Evropa može da izbjegne „sporu agoniju“ ekonomije koja dodatno zaostaje za američkim i azijskim rivalima. Ipak, čak i sada je postignut slab napredak na njima.

Račun raste

Ali ako takve krhkosti pomažu da se objasni zašto je Evropa oprezna prema bilo čemu što bi moglo da oslabi kredibilitet njene valute, šira geopolitička razmatranja se nadvijaju.

Učesnici samita održanog u četvrtak o povećanju evropske potrošnje za odbranu rekli su da u razgovorima nisu donijete nikakve odluke o zapljeni ruske imovine, a jedan diplomata EU je potvrdio da su Njemačka, Francuska i Belgija – gdje se nalazi depozitar hartija od vrijednosti Euroclear, gdje je mnoga imovina plasirana – ponovo izrazile svoje protivljenje.

Međutim, Mitu Gulati, stručnjak za zakon o državnom dugu na Univerzitetu Virdžinija, rekao je da je Trampov preokret američke politike prema Ukrajini šokirao Evropljane da „pogledaju na poteze koje nisu bili voljni da urade prije šest mjeseci“.

„Isti ljudi koji su rekli da neće izvršiti (potpunu zapljenu) sada zovu da kažu da su zainteresovani“, rekao je Gulati, koji je odbio da precizira sa kojim je zemljama razgovarao.

Jedan centralni bankar evrozone koji je tražio anonimnost složio se da je politički pritisak da se razmotri konfiskacija sve veći.

„Savet ECB se neće promijeniti“, rekao je bankar. „Ali ovo možda neće uticati na političare. Račun za Ukrajinu je upravo dosta poskupio, i ovo čini ovaj novac mnogo privlačnijim.“

Izvor: Novaekonomija