Deloitte je objavio sedmu studiju o bankarskim spajanjima i preuzimanjima u srednjoistočnoj Evropi sa sveobuhvatnom analizom tekućih promjena u bankarskom sektoru u regionu.
Uprkos nedavnim izazovima, uključujući geopolitičke tenzije i makroekonomske promjene, banke su pokazale izuzetnu otpornost. Analiza za 2024. godinu otkrila je snažnu profitabilnost, koja je rezultat visokih kamatnih stopa, rascjepkanosti bankarskog tržišta u srednjoistočnoj Evropi te stabilne kapitalne pozicije banaka koje preuzimaju druge, što sve zajedno i dalje stvara povoljne uslove za dalju konsolidaciju tržišta.
Na bankarskom tržištu u srednjoistočnoj Evropi 2024. godine zabilježen je pad broja transakcija spajanja i preuzimanja. Visoke kamatne stope i snažna profitabilnost sektora smanjili su pritisak na manje i manje uspješne učesnike da prodaju, dok je smanjena tržišna likvidnost značajno otežala pristup povoljnom finansiranju, zbog čega je preuzimanja teže finansirati i postići atraktivnu cijenu. Uprkos tim preprekama, očekuje se da će se konsolidacija bankarskog tržišta u regionu nastaviti, dok težnja ka ekonomiji obima i dodatno jačanje tržišnih pozicija ostaju ključni strateški ciljevi za učesnike u bankarskom sektoru.
Sedmo izdanje Deloitteove studije o bankarskim spajanjima i preuzimanjima u srednjoistočnoj Evropi sadrži sveobuhvatan pregled regionalnog bankarskog sektora i ispituje ključne faktore koji određuju bankarske transakcije, uključujući makroekonomske uslove i tržišne trendove. Treću godinu zaredom, studija analizira i rast sektora finansijske tehnologije i njegov uticaj na bankarski ekosistem. Ovo izvještaj predstavlja vrijedan izvor informacija za banke, finansijske institucije, investitore i sve zainteresovane strane u bankarskom sektoru srednjoistočne Evrope.
„Iako je broj bankarskih transakcija spajanja i preuzimanja u regionu bio nešto niži 2024. godine u odnosu na 2023., ovo je za nas ipak bila dinamična godina. Na osnovu transakcija na kojima je Deloitte radio u CEE regionu, stekli smo vrijedne uvide u motive prodavaca i kupaca, a na temelju njih očekujemo da će se regionalna konsolidacija banaka nastaviti u narednom periodu“, smatra Lena Habuš, partnerka u Deloitteovom odjeljenju za strateško savjetovanje i transakcije.
Makroekonomska situacija u srednjoistočnoj Evropi blago se poboljšala 2024. godine u odnosu na 2023., ali budući rast će i dalje zavisiti od izazova unutar i izvan regiona. Tekući sukobi, trgovinske nesuglasice i ranjivosti u lancima snabdijevanja i dalje su prisutni, dok krhkost energetskog tržišta doprinosi ekonomskoj nesigurnosti. Nadalje, carine koje će SAD uvesti mogle bi ugroziti globalnu trgovinu, oslabiti izvoz i stvoriti prepreke za zapadnu i istočnu Evropu.
Bankarski sektor ostvario je rekordnu profitabilnost u periodu 2023–2024. zahvaljujući visokim kamatnim stopama i visokokvalitetnim portfeljima. Istovremeno, omjer loših kredita dodatno se smanjio, dok su banke širom regiona zadržale solidne kapitalne pozicije.
Kroz istoriju, većina transakcija spajanja i preuzimanja odvijala se u periodima velikih promjena u sektoru, kada su manje otporne banke iskusile pad kapitala, zbog čega su bile primorane na transakcije. Kao rezultat toga, izuzetna profitabilnost bankarskog sektora 2024. godine dovela je do smanjenja broja transakcija spajanja i preuzimanja. Nadalje, mjere za sterilizaciju likvidnosti koje su centralne banke preduzele kako bi obuzdale inflaciju značajno su smanjile tržišnu likvidnost i primorale banke na pristup finansiranju s nižim troškovima za preuzimanja banaka po atraktivnim cijenama. Ipak, s obzirom na to da je regionalni bankarski sektor i dalje rascjepkan, očekuje se nastavak konsolidacije dok institucije nastoje povećati efikasnost obima i ojačati tržišne pozicije.
„M&A aktivnost u bankarskom sektoru širom srednjoistočne Evrope usporila je zbog makroekonomske nesigurnosti, regulatornih pritisaka i geopolitičkih rizika, uključujući i vjerovatno ograničen broj kvalitetnih meta, što dovodi do opreznog pristupa investitora. Dodatni izazovi, poput razlika u procjeni vrijednosti, viših troškova finansiranja i promjena u strateškim prioritetima vodećih bankarskih grupacija, dodatno su usporili broj transakcija. Međutim, prilike za konsolidaciju i dalje postoje, posebno za dobro kapitalizovane banke koje žele povećati ili optimizovati svoje portfelje. Kako se ekonomski uslovi stabilizuju, nastaviće se i monetarno popuštanje i poboljšanje regulatorne jasnoće, te je realno očekivati da će se povećati broj određenih transakcija, podstaknutih digitalnom transformacijom, povećanjem efikasnosti ili potrebom za konsolidacijom tržišta“, naglasio je Damir Vukotić, glavni partner za savjetovanje o regulativi i rizicima.
