Ulaganjem u izgradnju deep-tech preduzeća, evropski startap ekosistem bi do 2030. godine mogao da generiše do bilion dolara nove tržišne vrijednosti i otvori do milion radnih mjesta, pokazuje novo izvještaje McKinsey & Company (Business Building). Prema autorima, Evropa se nalazi na „pragu prilike“ nakon što je u proteklim decenijama propustila velike tehnološke talase (cloud, SaaS, e-commerce) i rasla sporije od SAD-a.

Deep-tech industrija, od naprednih materijala i kvantnog računarstva do robotike, odbrambene tehnologije i novih izvora energije, mogla bi postati nova ekonomska lokomotiva kontinenta i temelj tehnološkog suvereniteta u oblastima odbrane, energije i prehrane, navode iz McKinseya.

Izvještaj procjenjuje da je Evropa već uhvatila zamah. Naime, 8 odsto svjetskih deep-tech „jednoroga“ u 2024. rođeno je u Evropi (dvostruko više nego 2021), a udio rizičnog kapitala usmjerenog u deep-tech višestruko je porastao u posljednjoj deceniji. Primjeri kompanija koje prednjače su Celestia, Helsing, IQM i Mistral AI.

Tri tržišta kao uzor

Kao „najbolju praksu“ McKinsey izdvaja Švedsku, Francusku i Ujedinjeno Kraljevstvo.
Švedska nadprosječno usmjerava penzione fondove u rizični kapital i bilježi izuzetan pristup dužničkom finansiranju (oko 1,6 odsto BDP-a za deep-tech u 2024).
Francuska je kroz programe kao što su La Mission French Tech i slične inicijative povećala broj jednoroga sa sedam (2015) na 42 (2024).
Velika Britanija se ističe kasnofaznim finansiranjem (oko 0,4 odsto BDP-a), poduprtim poreskim podsticajima poput Enterprise Investment Scheme-a.

Dodatni vjetar u leđa evropskom AI ekosistemu stigao je u septembru, kada je ASML predvodio rundu od 2 milijarde dolara u Mistral AI i postao njegov najveći akcionar – što je primjer industrijsko-finansijske integracije koju autori preporučuju.

Zašto deep-tech?

Deep-tech kompanije, navodi McKinsey, stvaraju više radnih mjesta po jedinici vrijednosti od klasičnih softverskih preduzeća i brže stižu do statusa jednoroga (prosječno šest godina prema gotovo osam u tradicionalnom tech sektoru). Osim toga, one akumuliraju jači intelektualni kapital (više patenata) i, u prosjeku, donose veće povrate.

Ipak, uprkos napretku, mnogi evropski skalaši i dalje sele u SAD zbog obilnijeg rizičnog kapitala, povoljnijih regulativa i većeg kruga ranih kupaca. Bez bržeg rješavanja tih strukturnih pitanja, Evropa bi mogla ponovo propustiti talas, navodi se u istraživanju.

Šta činiti

McKinsey navodi šest poluga za ubrzanje razvoja:

• Kapital u svim fazama, uključujući i dugoročne kredite, uz bržu obradu javnih potpora;

• Likvidnost kroz dublja tržišta kapitala, aktivnija sekundarna tržišta i agilniji M&A;

• Predvidiva regulativa (AI, energija, odbrana, intelektualna svojina) i manje birokratije;

• Rani kupci: LOI-jevi i otkupni ugovori za proizvode u razvoju, te partnerstva u razvoju;

• Znanje i infrastruktura: jači transfer tehnologije, mreže TTO-ova, pristup superračunarima i prototipnim laboratorijama;

• Talent: konkurentne opcije akcija, brže vize i modernizovani deep-tech kurikulumi.

Iz McKinseya na kraju zaključuju da Evropa posjeduje obrazovnu bazu, istraživačke institucije, industrijske lance i pravnu predvidivost za ulogu „svjetske deep-tech fabrike“. Ipak, poruka izvještaja jasno glasi – potrebni su brži i smjeliji potezi svih aktera, od vlada i fondova do korporacija i univerziteta, kako bi se do 2030. godine pretvorio ovaj potencijal u bilion eura nove vrijednosti i do milion novih radnih mjesta.

Lidermedia.hr