Crna Gora bilježi rast ekonomskih sloboda u posljednjih 12 mjeseci, prema Heritidž fondaciji, ali još je uvijek ispod rekordnih nivoa iz 2016. i 2018. godine, tako da “sportskom terminologijom” govoreći, i dalje “nije na vrhu tabele”.

Prema saopštenju Ministarstva finansija objavljenom danas, Crna Gora je ostvarila napredak na Indeksu ekonomskih sloboda Heritidž fondacije, dostigavši ocjenu od 63,8 poena, za 2025.

Međutim, analiza istorijskih podataka pokazuje da je ova ocjena i dalje niža u poređenju sa godinama sa kraja prošle decenije.​

Na primjer, 2016. godine, Crna Gora je imala opštu ocjenu od 64,9 poena, dok je 2018. godine zabilježila ocjenu od 64,3 poena. Ovi podaci ukazuju na to da, uprkos trenutnom napretku, nivo ekonomskih sloboda u Crnoj Gori nije dostigao vrijednosti iz 2016. i 2018. godine.​

Posebno loše za opšti indeks, da se primijetiti, bio je 2022. i 2024. godine, kada se prvi put posle 2009. našao “u narandžastom”, tj u zoni ocjene opštih ekonomskih sloboda kao “uglavnom  neslobodnih” (indeksi su u te dvije godine iznosili 57, 8 i 59,7) što je popravljeno ove godine, indeksom 63,8.

Ovi podaci su dostupni na zvaničnoj stranici Heritage fondacije.

U indeksu za 2025. godinu ocijenjen je napredak Crne Gore u osam indikatora, i to u oblastima: fiskalna stabilnost, javna potrošnja, efikasnost pravosuđa, slobode na tržištu rada, lakoća poslovanja, slobodna trgovina, poresko opterećenje i monetarne slobode.

Posebno zabrinjavajućim tokom godina proteklih godina, pokazao se nivo sloboda na tržištu rada, jer je u periodu 2021/2022 “strmoglavo” opao sa nivoa od 78 na nivo 61,7 u 2022, nakon čega ide oporavak na sadašnjih 64,4 – što je i dalje daleko od rekordnih 92,3 iz 2011, ili 72 iz nama bliže 2016, koju uzimamo za poređenje, jer  je bila najbolja po opštoj ocjeni (64,9 opšta ocjena).

Pogledajte kretanje indikatora slobode na tržištu rada:

Posebno zabrinjavajuće je i sudstvo, gdje je u relativno kratkom vremenu zabilježen “strmoglav” pad sudske efikasnosti, sa (ne baš dobre) ocjene od 55 iz 2020. i 56,2 iz 2021, na svega 43 u 2022; nakon čega slijedi oporavak, do procijenjenih 50,1 u 2025, i konačni izlazak iz “crvenog” u naradžasto (iz “crvene” ocjene represivno u ocjenu uglavnom neslobodno):

Zanimljivo je da ni poresko opterećenje nije u godinama nakon poreske reforme uzletjelo i vratilo se na rekordne nivoe, već je po Heritidž fondaciji ipak bilo “slobodnije” tokom 2015. i 2016. godine (tadašnji nivoi indeksa od 92,6 i 91,6)– nakon kojih se dolazi do sadašnjih 88,7, što je ipak zadovoljavajuće i “u zelenom”.

Ovi podaci ukazuju na potrebu za daljim reformama i unaprjeđenjima, kako bi se dostigao i premašio nivo ekonomskih sloboda iz prethodne decenije;  jer sadašnji indeksi – iako su porasli u proteklih 12 mjeseci, još zaostaju za rekordima  iz 2016. godine, u opštem nivou sloboda.