Dalekovod Lastva–Pljevlja naponskog nivoa 400 kilovolti pušten je u probni rad 3. jula, čime je prvi put uspostavljena snažna prenosna veza najvišeg naponskog nivoa između sjevera i juga Crne Gore.
Puštanje dalekovoda Lastva–Pljevlja u probni rad jača sigurnost snabdijevanja, smanjuje infrastrukturna ograničenja i otvara prostor za nove energetske investicije, veći udio obnovljivih izvora i efikasnije korišćenje elektroenergetske veze sa Italijom.
Nova prenosna osa treba da poveća kapacitet crnogorskog elektroenergetskog sistema, smanji rizik od većih poremećaja i stvori tehničke uslove za priključenje novih elektrana i intenzivnije prekogranično trgovanje električnom energijom.
Crnogorski elektroprenosni sistem saopštio je da će tokom probnog rada biti otklonjeni eventualni nedostaci utvrđeni u realnim uslovima rada, nakon čega slijedi završetak postupka za dobijanje upotrebne dozvole. Dalekovod, prema tome, još nije u konačnom komercijalnom pogonu, ali je ulaskom u probnu fazu napravljen ključni korak ka njegovoj punoj eksploataciji.
Manji rizik za privredu i veći prostor za investicije
Prema ranijoj cost-benefit analizi koju je objavio CGES, energija koja bi mogla ostati neisporučena bez trafostanice Lastva i dalekovoda Lastva–Pljevlja procijenjena je na ukupno 9,19 gigavat-sati godišnje, uz procijenjeni ekonomski efekat od oko 6,9 miliona eura. Ista analiza projektovala je da bi bolje korišćenje 400 kV mreže moglo smanjiti prenosne gubitke za oko 52,6 gigavat-sati godišnje, tada procijenjene na približno 1,62 miliona eura. To su projektovane, a ne već ostvarene uštede, čiji će stvarni nivo zavisiti od opterećenja mreže, tržišnih cijena i načina korišćenja dalekovoda.
CGES navodi i da projekat može povećati prenosni kapacitet mreže za približno 500 megavata. Veći kapacitet omogućava da se energija efikasnije prenosi između proizvodnih i potrošačkih centara, ali i između Crne Gore i susjednih elektroenergetskih sistema.
Jača veza sa Italijom i regionalnim tržištem
Dalekovod Lastva–Pljevlja dio je šire infrastrukture povezane sa podmorskim elektroenergetskim kablom između Crne Gore i Italije. Evropska banka za obnovu i razvoj ocijenila je da projekat treba da doprinese povezivanju tržišta električne energije Italije i jugoistočne Evrope, jačanju regionalne integracije i povećanju mogućnosti za prekogranične tokove električne energije.
EBRD je u svojoj projektnoj dokumentaciji ranije procijenio ukupnu vrijednost projekta, koji pored dalekovoda obuhvata trafostanicu Lastva, proširenje trafostanice Pljevlja i povezane radove, na oko 105 miliona eura.
Preduslov za nove solarne, vjetro i hidroelektrane
Jedan od najvažnijih dugoročnih ekonomskih efekata jeste mogućnost priključenja novih obnovljivih izvora, naročito na sjeveru države, gdje postoje brojni najavljeni projekti, ali je kapacitet prenosne mreže predstavljao jedno od glavnih ograničenja.
Puštanje dalekovoda u probni rad zato predstavlja prije svega uklanjanje velikog infrastrukturnog ograničenja. Njegov puni ekonomski efekat zavisiće od toga koliko brzo će Crna Gora iskoristiti novi kapacitet kroz izgradnju elektrana, razvoj sjevera, regionalnu trgovinu energijom i privlačenje privatnog kapitala.
Izvor: Bankar
