Sedam evropskih zemalja premašuje prag Evropske komisije za zaduženost kompanija, ali brojke otkrivaju složeniju sliku. Veliki dio njihovog plasmana na rang-listi objašnjava finansiranje multinacionalnih kompanija, a ne finansijska slabost domaćih preduzeća.
Kada Evropa govori o zabrinutosti zbog duga, pažnja se obično usmjerava na vlade. Međutim, zadužuju se i kompanije, a zemlje u kojima preduzeća duguju najviše nijesu one koje biste možda očekivali.
Novi podaci Eurostata pokazuju da se korporativni dug znatno razlikuje među članicama Evropske unije. U sedam država članica dug kompanija premašuje upozoravajući prag Evropske komisije od 85 odsto bruto domaćeg proizvoda, iako postoje određene ograde prilikom tumačenja tih podataka.
Brojke otkrivaju izrazitu podjelu: neke od najvećih evropskih ekonomija imaju relativno umjeren nivo korporativnog duga, dok se na vrhu rang-liste nalazi nekoliko najmanjih finansijskih centara u Uniji.
Šta pokazuju podaci
Ovaj pokazatelj upoređuje dug nefinansijskih kompanija sa bruto domaćim proizvodom svake zemlje.
Obuhvata bankarske kredite i dužničke hartije od vrijednosti, poput korporativnih obveznica, dok su banke, osiguravajuća društva i druge finansijske institucije isključene.
Krediti između kompanija koje se nalaze u istoj zemlji takođe su isključeni kako bi se izbjeglo dvostruko računanje.
Na nivou Evropske unije, korporativni dug je na kraju 2025. godine iznosio 70,1 odsto BDP-a.
U eurozoni je taj odnos bio nešto viši i iznosio je 71,6 odsto. Oba pokazatelja blizu su najnižeg nivoa u gotovo dvije decenije, što odražava snažan nominalni ekonomski rast posljednjih godina, koji je bio brži od povećanja korporativnog zaduživanja.
Zašto je upozoravajući prag od 85 odsto važan
Evropska komisija koristi prag od 85 odsto BDP-a u okviru Procedure makroekonomskih neravnoteža.
Ovaj prag uveden je nakon globalne finansijske krize i dužničke krize u eurozoni, kao pokazatelj potencijalno prekomjernog zaduživanja privatnog sektora.
Prelazak tog praga ne ukazuje automatski na finansijske poteškoće niti dovodi do sankcija.
Umjesto toga, Komisija procjenjuje da li visok nivo duga odražava stvarne ekonomske ranjivosti ili strukturne faktore koji uvećavaju statističke podatke.
Sedam evropskih zemalja sa najvećim korporativnim dugom
- Belgija — 90,6 odsto BDP-a
Položaj Belgije na ovoj rang-listi u velikoj mjeri je rezultat njene dugogodišnje uloge kao sjedišta multinacionalnih kompanija koje upravljaju internim finansiranjem.
Međunarodne grupacije godinama su osnivale finansijske kompanije u Belgiji kako bi koristile povoljne poreske aranžmane. Veliki dio duga zato predstavlja finansiranje unutar kompanijskih grupa, a ne zaduživanje belgijskih operativnih kompanija.
Nacionalna banka Belgije procjenjuje da, kada se isključe ove interne finansijske operacije, dug kompanija pada na oko dvije trećine BDP-a, što je znatno manje od podatka Eurostata.
- Francuska — 91,6 odsto BDP-a
Situacija u Francuskoj je drugačija.
Za razliku od nekoliko zemalja koje se nalaze iznad nje na rang-listi, visok nivo korporativnog duga u Francuskoj uglavnom se smatra stvarnim makroekonomskim problemom, a ne statističkom posljedicom.
Banka Francuske više puta je ukazivala da su francuske kompanije najzaduženije među najvećim ekonomijama eurozone. Čak i kada se uzmu u obzir značajna novčana sredstva kojima raspolažu mnoge kompanije, njihov nivo zaduženosti ostaje znatno iznad prosjeka eurozone.
Centralna banka takođe je upozorila da se francuske kompanije suočavaju sa relativno visokim troškovima servisiranja duga u poređenju sa brojnim evropskim konkurentima.
- Holandija — 106,3 odsto BDP-a
Visoko mjesto Holandije na rang-listi u velikoj mjeri je posljedica njene uloge međunarodnog finansijskog centra.
Prema podacima Evropske komisije, multinacionalne kompanije čine oko 60 odsto ukupnog korporativnog duga evidentiranog u ovoj zemlji. Veliki dio tog duga odnosi se na finansiranje između različitih djelova iste kompanijske grupe.
Holandska centralna banka već dugo ukazuje na veliku mrežu kompanija u zemlji koje usmjeravaju međunarodne investicije, a da pritom ne obavljaju značajniju poslovnu aktivnost u samoj Holandiji.
Kada se ove kompanije isključe iz obračuna, dug holandskih preduzeća djeluje znatno manje neuobičajeno.
- Kipar — 107,3 odsto BDP-a
Kipar bilježi sličan obrazac, ali u još većem obimu.
Evropska centralna banka procjenjuje da kompanije sa malo ili bez stvarne ekonomske aktivnosti čine većinu međunarodne imovine i obaveza ove zemlje.
Više od 80 odsto prekograničnih investicija koje prolaze kroz Kipar usmjerava se preko ovih subjekata posebne namjene.
Zbog toga veliki dio duga evidentiranog u zvaničnoj statistici odražava međunarodne finansijske strukture, a ne zaduživanje kompanija koje posluju u kiparskoj ekonomiji.
- Švedska — 108,6 odsto BDP-a
Švedska je jedna od rijetkih zemalja pri vrhu rang-liste u kojoj dug uglavnom odražava zaduživanje domaćih kompanija.
Veliki dio tog duga koncentrisan je u sektoru komercijalnih nekretnina.
Švedske kompanije za nekretnine intenzivno su se zaduživale tokom perioda izuzetno niskih kamatnih stopa, finansirajući se preko banaka i tržišta obveznica.
Kada su kamatne stope naglo porasle nakon 2022. godine, ovaj sektor postao je jedna od glavnih finansijskih ranjivosti zemlje.
- Danska — 115,4 odsto BDP-a
Visok nivo korporativnog duga u Danskoj takođe je uglavnom stvaran.
Najveće međunarodne kompanije u zemlji, među kojima su Novo Nordisk, DSV, Carlsberg i Ørsted, sve se više oslanjaju na međunarodna tržišta obveznica kako bi finansirale svoje širenje.
Prema podacima Centralne banke Danske, korporativno zaduživanje putem obveznica utrostručeno je tokom posljednjih pet godina.
Veći dio duga nalazi se u rukama stranih investitora i često se emituje preko zavisnih kompanija sa sjedištem izvan Danske, što odražava globalnu prirodu poslovanja danskih kompanija.
- Luksemburg — 251,1 odsto BDP-a
Luksemburg predstavlja posebnu kategoriju.
Dug kompanija iznosi više od dva i po puta više od ukupne godišnje ekonomske proizvodnje zemlje, što je ubjedljivo najveći odnos u Evropskoj uniji.
Međutim, centralna banka Luksemburga upozorava da se ovaj podatak lako može pogrešno protumačiti.
U Luksemburgu posluju hiljade holding i finansijskih kompanija u stranom vlasništvu, čiji je dug u velikoj mjeri pokriven finansijskom imovinom.
Umjesto da ukazuje na prekomjerno zaduživanje domaćih kompanija, ovaj podatak odražava ulogu Luksemburga kao jednog od vodećih svjetskih centara za međunarodne korporativne finansije.
Italija i Grčka pokazuju suprotnu sliku
Možda najveće iznenađenje nalazi se na drugom kraju rang-liste.
Uprkos tome što imaju najveći javni dug u Evropskoj uniji — 146 odsto BDP-a u Grčkoj i 137 odsto u Italiji na kraju 2025. godine — korporativni sektori ovih zemalja spadaju među najmanje zadužene u eurozoni.
Korporativni dug iznosio je 58,6 odsto BDP-a u Grčkoj i 55,1 odsto u Italiji, što je u oba slučaja znatno ispod prosjeka Evropske unije.
U obje zemlje dug je prvenstveno koncentrisan u javnom sektoru, a ne među privatnim kompanijama.
Zašto male zemlje dominiraju rang-listom
Četiri od pet zemalja na vrhu rang-liste — Luksemburg, Holandija, Kipar i Belgija — relativno su male ekonomije.
To se u velikoj mjeri objašnjava njihovom ulogom međunarodnih finansijskih centara.
U tim zemljama posluju hiljade holding kompanija i finansijskih subjekata koje multinacionalne korporacije koriste za upravljanje investicijama i internim prekograničnim finansiranjem.
Iako ovi subjekti često imaju ograničenu ekonomsku aktivnost u zemlji domaćinu, u zvaničnoj statistici klasifikovani su kao nefinansijske kompanije.
Visokim pokazateljima doprinosi i jedan važan metodološki detalj.
Eurostat isključuje kreditiranje između kompanija koje se nalaze u istoj zemlji, ali finansiranje između kompanija unutar iste multinacionalne grupe ostaje uključeno kada prelazi državne granice.
U međunarodnim finansijskim centrima ovi prekogranični tokovi unutar kompanijskih grupa čine značajan dio evidentiranog korporativnog duga, čime se uvećavaju ukupni pokazatelji.
To objašnjava zašto centralne banke u zemljama poput Belgije i Luksemburga objavljuju alternativne pokazatelje iz kojih su isključene ove finansijske strukture i koji pokazuju znatno niži nivo zaduženosti domaćih kompanija.
Šta rang-lista zaista pokazuje
Na prvi pogled, podaci ukazuju da su najzaduženije evropske kompanije koncentrisane u Luksemburgu, na Kipru i u Holandiji.
U stvarnosti, brojke govore podjednako o tome gdje multinacionalne korporacije odlučuju da organizuju svoje finansije koliko i o zaduživanju domaćih kompanija.
Kada se isključi uticaj međunarodnih finansijskih centara, slika se znatno mijenja.
Francuska se izdvaja kao značajan izuzetak: jedina je velika evropska ekonomija koja istovremeno ima visok javni dug i stvarno povišen nivo korporativne zaduženosti.
Za razliku od nekoliko manjih zemalja koje se nalaze na vrhu rang-liste, francuska centralna banka smatra da zaduženost kompanija predstavlja stvarnu makrofinansijsku ranjivost, a ne samo statističko iskrivljenje.
Izvor: Euronews.com
