Iako su prilivi stranih direktnih investicija (SDI) u zemljama Centralne, Istočne i Jugoistočne Evrope (CESEE) porasli na ukupno 91,5 milijardi eura (104 milijarde dolara) u 2025. godini, sa 75,8 milijardi eura godinu ranije, većina zemalja regiona zabilježila je pad SDI, kako u apsolutnim iznosima tako i kao udio u BDP-u, saopštio je Bečki institut za međunarodne ekonomske studije (wiiw).
Ukupan rast uglavnom je rezultat povećanja SDI u Rumuniji, gdje su prilivi u 2025. porasli na 8,1 milijardu eura, sa 5,6 milijardi eura u 2024, navodi se u izvještaju wiiw-a objavljenom ranije ovog mjeseca.
„Oštar rast od 45% stranih direktnih investicija u Rumuniji ukazuje na atraktivnost te zemlje za investitore, uprkos trenutnoj ekonomskoj i političkoj krizi“, izjavila je Olga Pindyuk, ekonomistkinja wiiw-a, u saopštenju koje prati izvještaj, a koji obuhvata 23 zemlje CESEE, uključujući Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Bugarsku, Hrvatsku, Kosovo, Moldaviju, Crnu Goru, Sjevernu Makedoniju, Rumuniju, Sloveniju i Srbiju.
Osim Rumunije, Bugarska i Slovenija bile su među državama članicama EU u regionu koje su prošle godine zabilježile dvocifren rast priliva SDI u 2025. U Bugarskoj su SDI porasle za 32% na 3,2 milijarde eura, a u Sloveniji za 19% na 1,4 milijarde eura, navodi se u izvještaju. Istovremeno, Hrvatska je zabilježila pad priliva SDI na 2,7 milijardi eura, sa 3,9 milijardi eura.
Na Zapadnom Balkanu, kumulativni prilivi SDI pali su na 7,9 milijardi eura u 2025, sa 10,3 milijarde eura godinu ranije, ali su kretanja znatno varirala od zemlje do zemlje. U 2025. godini, Sjeverna Makedonija, Bosna i Hercegovina i Srbija privukle su znatno manje SDI nego 2024, pri čemu je pad bio najizraženiji u Sjevernoj Makedoniji, gdje su SDI smanjene za 61% na 468 miliona eura. Istovremeno, Kosovo, Crna Gora i Albanija uspjele su da povećaju prilive SDI prošle godine, pri čemu je Kosovo zabilježilo 1,1 milijardu eura SDI, što je rast od 38% na godišnjem nivou, čime je zauzelo treće mjesto u regionu po vrijednosti priliva, iza Srbije i Albanije.
Moldavija, koja spada među zemlje CESEE najizloženije bezbjednosnim rizicima i ukupnim negativnim efektima prelivanja rata Rusije u Ukrajini, takođe je zabilježila pad priliva SDI u 2025, na 408 miliona eura sa 427 miliona eura u 2024.
"/>U 2025. godini, udio SDI u BDP-u smanjen je u većini zemalja CESEE u odnosu na prethodnu godinu, uz izuzetke Kosova, Rumunije, Bugarske i Slovenije.
U prvom kvartalu 2026, samo sedam zemalja CESEE zabilježilo je rast najavljenog kapitala za greenfield projekte – Češka, Crna Gora, Estonija, Slovačka, Moldavija, Ukrajina i Rumunija. U ostalim zemljama investiciona aktivnost je naglo oslabila, pri čemu u Albaniji, Sjevernoj Makedoniji, Kosovu, Bjelorusiji i Rusiji u posmatranom periodu nijesu najavljeni novi greenfield projekti. Bugarska i Bosna i Hercegovina prošle su tek neznatno bolje, uz pad najavljenih investicija od oko 90% na godišnjem nivou.
U četiri kvartala od drugog kvartala 2025. do prvog kvartala 2026, Njemačka je nastavila da smanjuje investicionu aktivnost u regionu, sa padom broja najavljenih greenfield projekata od 32% i smanjenjem najavljenog kapitala od 5% na godišnjem nivou. Kina je takođe najavila manje projekata, pad od 19%, ali je povećala vrijednost najavljenog kapitala za 84%, uglavnom zahvaljujući velikom projektu zelenog aluminijuma u Kazahstanu.
Čak i bez projekta u Kazahstanu, kineske investicione obaveze i dalje su premašivale njemačke, što potvrđuje rastući ekonomski uticaj Kine širom CESEE regiona, zaključuje wiiw, a prenosi SEEnews.
