Hitno jačanje kontrole javnih nabavki i smanjenje strateških zavisnosti od spoljnjih aktera u ključnim ekonomskim sektorima među ključnim su ekonomskim preporukama Evropskog parlamenta za Crnu Goru. To se navodi u Izvještaju o Crnoj Gori (2025/2253(INI)), o kojem se danas raspravlja u Evropskom parlamentu (EP) u Strazburu; izvjestilac za dokument je poslanik EP, Marjan Šarec.
U ekonomskom dijelu dokumenta, navodi se da Crna Gora treba bolje da koristi EU fondove, zaštiti ključne sektore i produbi finansijsku integraciju. Evropski parlament, takođe, pozdravlja angažman Crne Gore u Planu rasta EU za Zapadni Balkan, pohvaljuje napredak u sprovođenju reformske agende, uz 18 miliona eura već isplaćenih, i ohrabruje dalje sprovođenje, naglašavajući da su mjerljivi i trajni rezultati u oblasti vladavine prava i upravljanja javnim finansijama ključni za nastavak podrške.
Parlament nastavlja da ohrabruje Crnu Goru da u potpunosti i efikasno koristi sva EU sredstva koja su joj dodijeljena, uključujući kroz unapređenje administrativnih kapaciteta, ubrzanje programiranja i ugovaranja i poboljšanje koordinacije, uz poruku da je potrebno široko i značajno uključivanje lokalnih vlasti, privrednih udruženja, socijalnih partnera i civilnog društva na svim nivoima; podsjeća da je finansijska podrška EU uslovljena opipljivim napretkom u reformama i poštovanjem vladavine prava.
SEPA i „roaming kao kod kuće“: niži troškovi plaćanja i mobilnih usluga
U finansijskom sektoru, rezolucija pozdravlja operativno učešće Crne Gore u Jedinstvenom području plaćanja u eurima (SEPA), koje predstavlja ključni korak ka dubljoj finansijskoj integraciji sa EU i nižim troškovima transakcija za građane i privredu, uz napomenu da početni nalazi ukazuju na značajne uštede u troškovima transakcija od kada je SEPA postala operativna u oktobru 2025.
Dokument takođe pozdravlja prijedlog Evropske komisije da otvori pregovore sa partnerima sa Zapadnog Balkana, uključujući Crnu Goru, o proširenju režima „roaming kao kod kuće“, što bi omogućilo građanima i privredi da koriste mobilne usluge po domaćim cijenama širom EU i Zapadnog Balkana, uz ocjenu da ovaj korak predstavlja konkretnu mjeru dublje prepristupne integracije i donosi opipljive benefite građanima prije punopravnog članstva.
Na makroekonomskom planu, Evropski parlament konstatuje ekonomski rast Crne Gore i poziva vlasti da nastave sa fiskalnom disciplinom, strukturnim reformama, unapređenim upravljanjem i mjerama potrebnim za jačanje konkurentnosti, rasta privatnog sektora, stranih investicija i socio-ekonomskog razvoja. Crna Gora se ohrabruje da usklađuje carinsku, socijalnu i poresku politiku sa standardima EU, uključujući transparentnost i efikasnu razmjenu poreskih informacija, radi napretka u Poglavlju 16; rezolucija poziva Crnu Goru da se uskladi sa okvirom EU za provjeru stranih direktnih investicija, posebno u strateškim sektorima kao što su energetika, telekomunikacije, kritična infrastruktura i mediji, kako bi se spriječile strateške zavisnosti i zaštitila kritična infrastruktura i ključni ekonomski sektori, te pozdravlja prvu Investicionu konferenciju EU–Crna Gora kao snažan signal produbljivanja ekonomskih veza.
U digitalnoj sferi, Parlament poziva Crnu Goru da unaprijedi digitalizaciju javnih usluga i ojača strukovno obrazovanje povezano sa biznisom, uz naglasak da zaštita ličnih i osjetljivih podataka građana mora biti osigurana u svim digitalnim sistemima, i pozdravlja pozive da se sve zemlje Zapadnog Balkana uključe u jedinstveno digitalno tržište EU prije članstva.
Na kraju, u borbi protiv korupcije, Evropski parlament hitno poziva Crnu Goru da pojača borbu protiv korupcije u javnim nabavkama kroz jačanje pravnog okvira i unapređenje otkrivanja nepravilnosti, te traži da država obezbijedi da svi međuvladini sporazumi u potpunosti poštuju pravila i principe EU.
(Bankar.me/ Ž.R.)
