Erste Group saopštila je da očekuje da će crnogorska ekonomija ove godine porasti za svega 2,6%, što je manje od prethodno projektovanog rasta od 3,3% iz novembra, jer su slabiji od očekivanog rast u posljednjem kvartalu 2025. i rast inflacije izazvan šokovima cijena goriva povezanim s ratom na Bliskom istoku negativno uticali na izglede rasta za 2026. godinu, prneosi SeeNews.
„Naš ažurirani inflacioni profil nakon bliskoistočnog šoka podrazumijeva značajan pritisak na realne prihode, koji se gradi tokom druge polovine 2026. i dominira slikom potrošnje u 2027. godini. Motor potrošnje, koji je pokretao ekonomiju od podsticaja zarada kroz program Evropa sad 2 [koji je vlada pokrenula krajem 2024. godine], strukturno slabi bez obzira na inflacioni šok“, navodi Erste u najnovijim makroekonomskim izgledima za Crnu Goru objavljenim prošlog mjeseca, dodajući da očekuje ubrzanje rasta na 3,0% u 2027. godini.
U 2025. godini ekonomski rast Crne Gore u prosjeku je iznosio 2,7%, što je 0,4 procentna poena ispod očekivanja Erstea, budući da je rast u posljednjem kvartalu bio iznenađujuće nizak, spustivši se na svega 1,5% na godišnjem nivou, navodi se u izvještaju. „Negativno iznenađenje krajem godine došlo je sa spoljne strane zbog slabih rezultata turizma i produženog zastoja u ključnoj elektrani. Dodatno, efekti baze iz snažnog četvrtog kvartala 2024. godine, kada je prvi put isplaćeno povećanje zarada kroz program Evropa sad 2, izravnali su godišnji rezultat na strani potrošnje“, dodaje se.
Ove godine rast privatne potrošnje, koji je nosio ekonomiju tokom 2024. i 2025. zahvaljujući vladinom podsticaju zarada kroz program Evropa sad 2, trebalo bi da se normalizuje, uz očekivano usporavanje rasta zarada sa neto tempa od 15,5% zabilježenog u 2025. na oko 3%.
Istovremeno, prelazak na rast vođen investicijama trebalo bi da postane vidljiv tokom 2026. godine, s obzirom na to da je naredna dionica velikog projekta autoputa Bar–Boljare sada u aktivnoj realizaciji zahvaljujući sufinansiranju EBRD-a i EU. Pored toga, drugi podmorski elektroenergetski kabl Italija–Crna Gora trebalo bi da uđe u fazu izgradnje krajem 2026. godine, dok bi koncesija za aerodrome, koja još čeka odobrenje parlamenta, trebalo da donese ugovorom obavezanu investiciju od 300 miliona eura (347 miliona dolara), koncentrisanu u prvih šest godina, navodi Erste.
Takođe, očekuje se da turizam dobije značajan strukturni podsticaj nakon otvaranja baze Wizz Aira na Aerodromu Podgorica u martu i pokretanja više od 15 novih linija.
Kada je riječ o inflaciji, analitičari banke naveli su da je prenos spoljnih inflatornih pritisaka na crnogorske cijene direktan, jer zemlja uvozi praktično sve sirove i rafinisane proizvode i nema administrativni mehanizam ublažavanja cijena goriva. Osim toga, i dalje se oslanja na djelimičnu domaću proizvodnju električne energije, budući da jedina termoelektrana u zemlji – TE Pljevlja – tek treba da završi probni režim nakon velike ekološke rekonstrukcije tokom većeg dijela prošle godine.
Ukupna inflacija potrošačkih cijena (CPI) u Crnoj Gori zato se očekuje u prosjeku od 3,8% u 2026. godini, znatno iznad prethodne procjene od 3,0%. „Vrhunac inflacije dolazi početkom 2027. godine, a putanja dostiže oko 6,0% na godišnjem nivou u februaru prije nego što počne da popušta, pa je prenos u 2027. značajan. Sada očekujemo prosječnu inflaciju u 2027. od 4,6% na godišnjem nivou, pri čemu bi godina trebalo da se završi na oko 3,4% na godišnjem nivou, kako efekti baze povezani s naftom počnu da ublažavaju inflacionu krivu tokom druge polovine 2027“, navodi Erste.
Prema izvještaju, fiskalna slika Crne Gore postala je hitna briga nakon što je deficit u 2025. dostigao 4,2% BDP-a, znatno iznad plana, pri čemu je odstupanje na strani rashoda u velikoj mjeri povezano sa subvencijama i socijalnim transferima. Osim toga, javni dug je porastao iznad granice od 60%, završivši 2025. na 63,5% BDP-a. Za 2026. očekuje se da će vlada promašiti cilj budžetskog deficita od 3,2% BDP-a i da će deficit umjesto toga iznositi 3,5% BDP-a, navodi Erste.
S pozitivne strane, napredak zemlje u pristupanju Evropskoj uniji je ubrzan, uz odlučujući signal koji je stigao u aprilu, kada su ambasadori EU odobrili ad hoc radnu grupu za početak izrade pristupnog ugovora. Komesarka za proširenje Marta Kos naznačila je da bi pregovori realno mogli biti zaključeni do kraja 2026. ili početkom 2027. godine, do kada Crna Gora očekuje da zatvori sva preostala otvorena pregovaračka poglavlja, s ambicijom da postane 28. članica EU 2028. godine.
Izvor: seenews.com
