Evropska centralna banka sve otvorenije signalizira novu prilagodbu monetarne politike zbog rasta cijena energije i rastućih inflacionih očekivanja. Fabio Panetta, član Upravnog savjeta ECB-a i guverner Banke Italije, poručio je da će ECB djelovati „pravovremeno i odmjereno” kako aktuelni energetski šok ne bi prerastao u trajnu inflaciju.
Poruka dolazi u trenutku kada Evropa ponovo ulazi u poznat ekonomski problem: rast cijena energije ponovo počinje da mijenja ponašanje kompanija, potrošača i finansijskih tržišta.
I upravo zato tržišta sada više ne analiziraju samo inflaciju.
Analiziraju koliko dugo Evropa može izdržati novu energetsku nestabilnost bez ozbiljnijeg udara na rast, potrošnju i industriju.
ECB sve bliže novoj promjeni monetarne politike
Panetta je poručio da aktuelna inflaciona slika zahtijeva „rekalibraciju” monetarne politike ECB-a, što tržišta tumače kao vrlo jasnu najavu mogućeg novog povećanja kamatnih stopa već na sastanku 10. i 11. juna.
Posljednjih sedmica više zvaničnika ECB-a već je signaliziralo potrebu za reakcijom, posebno nakon novog rasta cijena:
nafte
prirodnog gasa
transporta
industrijske energije
Problem za ECB nije samo trenutni rast cijena energenata.
Problem je što inflacija ponovo počinje da se širi kroz cijelu ekonomiju.
Kompanije već planiraju nova poskupljenja
Panetta upozorava da su potrošačka inflaciona očekivanja u porastu, dok kompanije već počinju da planiraju povećanja cijena.
To je ključan signal za monetarne vlasti.
Jer kada kompanije unaprijed očekuju skuplju energiju i veće troškove poslovanja, rast cijena vrlo brzo prelazi iz kratkotrajnog šoka u dugotrajniji inflacioni ciklus.
Upravo je to scenario koji ECB pokušava da izbjegne još od velike inflacione krize iz 2022. i 2023. godine.
Tada je Evropa doživjela snažan rast:
cijena hrane
režijskih troškova
kamata
troškova finansiranja
cijena industrijske proizvodnje
Posljedice su se osjećale kroz gotovo cijelu ekonomiju — od građana do korporativnog sektora.
Rat u Iranu ponovo otvara najveću ranjivost Evrope
Panetta upozorava da se cijene nafte i gasa vjerovatno neće brzo normalizovati čak ni ako se rat u Iranu uskoro smiri.
To je posebno ozbiljan problem za Evropu jer evropska ekonomija i dalje ostaje izrazito zavisna od uvoza energije.
Iako je Evropa posljednjih godina pokušala da smanji energetsku zavisnost kroz:
LNG infrastrukturu
obnovljive izvore
diversifikaciju dobavnih pravaca
smanjenje zavisnosti od ruskog gasa
globalni energetski šokovi i dalje se vrlo brzo prelivaju na evropsko tržište.
Drugim riječima, Evropa je smanjila jedan energetski rizik, ali nije uklonila svoju strukturnu ranjivost.
Tržišta još vjeruju ECB-u, ali nervoza raste
Uprkos novim pritiscima, Panetta ističe da srednjoročna inflaciona očekivanja na finansijskim tržištima još uvijek ostaju stabilna oko ECB-ovog cilja od dva odsto.
To je trenutno najvažniji razlog zbog kojeg tržišta još uvijek ne očekuju nekontrolisani povratak inflacije.
No situacija postaje sve osjetljivija.
Ako cijene energije nastave da rastu tokom ljeta, ECB bi mogao biti prisiljen da agresivnije reaguje kroz:
više kamatne stope
duži period restriktivne monetarne politike
skuplje finansiranje kompanija
sporiji kreditni rast
A upravo tu počinje najveći problem za evropsku ekonomiju.
Energetski šok ponovo postaje najveći problem Evrope
ECB se ponovo nalazi u situaciji u kojoj mora balansirati između kontrole inflacije i očuvanja ekonomskog rasta.
Dok rast cijena energije ponovo podiže inflacione pritiske, evropska ekonomija već sada pokazuje znakove usporavanja kroz slabu industrijsku proizvodnju, sporiji rast i rast troškova finansiranja za kompanije.
Upravo zato aktuelna energetska kriza više nije samo pitanje privremene inflacije nego test otpornosti cijelog evropskog ekonomskog modela.
Najvažnija poruka Panettinog govora nije sama mogućnost novih povećanja kamata, nego činjenica da ECB smatra kako rast cijena energije više nije kratkotrajan problem.
Evropa tako ponovo ulazi u period restriktivnije monetarne politike, opreznijih potrošača, sporijih investicija i slabijeg ekonomskog rasta, dok energetski šok ponovo postaje najveći ekonomski rizik za eurozonu.
(Financa.ba)
