Evropska centralna banka (ECB) značajno pooštrava pristup digitalnim i operativnim rizicima u bankarskom sektoru, a nova pravila iz okvira DORA regulative (Digital Operational Resilience Act) postaju jedan od centralnih elemenata evropskog bankarskog nadzora za period 2026–2028.
U dokumentu o supervizorskim prioritetima za naredne tri godine ECB navodi da banke moraju ojačati „operativnu otpornost i ICT kapacitete“, uz poseban fokus na sajber bezbjednost, upravljanje tehnološkim rizicima, cloud infrastrukturu i korišćenje vještačke inteligencije.
Iako se DORA u javnosti često posmatra kao još jedna tehnička ili IT regulativa Evropske unije, ECB je sada praktično integriše u samu srž, takozvane prudencione supervizije banaka. To znači da će nadzorne aktivnosti sve više uključivati:
- dubinske procjene digitalne otpornosti,
- cyber stres testove,
- kontrolu outsourcing partnera i cloud provajdera,
- upravljanje ICT incidentima,
- te procjenu načina na koji banke koriste AI sisteme i upravljaju njihovim rizicima.
ECB upozorava da geopolitičke tenzije, tehnološke promjene i rast cyber prijetnji povećavaju vjerovatnoću „ekstremnih događaja male vjerovatnoće“, zbog čega banke više ne mogu tretirati digitalnu infrastrukturu kao pomoćni operativni segment.
U praksi, evropske banke će morati dokazivati da mogu održati ključne funkcije čak i u slučaju ozbiljnog cyber incidenta, prekida rada cloud sistema ili tehnološkog napada na platnu infrastrukturu. Time se bankarski sektor sve više tretira kao kritična infrastruktura, slično energetskim ili telekomunikacionim mrežama.
Poseban fokus regulatora biće na zavisnosti banaka od eksternih tehnoloških partnera, naročito velikih cloud kompanija i AI alata. ECB je već najavila intenzivnije kontrole ICT third-party rizika i operativne otpornosti u okviru budućih SREP procjena banaka.
Za bankarski sektor regiona, uključujući Crnu Goru, ove promjene su važne jer će evropski standardi digitalne otpornosti postepeno postajati referentni okvir i za lokalne finansijske institucije, posebno u kontekstu usklađivanja sa regulativom EU i jačanja cyber bezbjednosti finansijskog sistema.
Izvor: Bankar
