Potpuna primjena novog sistema za ulazak u EU počinje 10. aprila. Ako od sredine oktobra do sada nijeste išli u zemlje, evo šta sve treba da znate.
Od 10. aprila počinje puna primjena novog sistema kontrole ulaska u Evropska unija, koji već od oktobra prošle godine važi i za građane Crna Gora. Riječ je o digitalnom sistemu evidencije putnika koji mijenja dosadašnju praksu prelaska granice i uvodi strožu kontrolu boravka u šengenskoj zoni.
Građani Crne Gore, kao i drugih zemalja koje nijesu članice EU, prilikom ulaska u zemlje Šengena ubuduće će, pored pasoša, davati i biometrijske podatke – otiske prstiju i fotografiju lica.
Sistem ulaska i izlaska (EES) odnosi se na sve putnike koji dolaze na kratkoročni boravak do 90 dana u periodu od 180 dana, bez obzira na to da li putuju turistički ili poslovno.
Šta se konkretno mijenja
Na graničnim prelazima, uključujući aerodrome i drumske pravce, putnici će biti registrovani u sistemu, pri čemu će se bilježiti:
ime i podaci iz pasoša, biometrijski podaci, datumi ulaska i izlaska, kao i eventualna prekoračenja dozvoljenog boravka.
To znači i da će se ukinuti pečatiranje pasoša, jer će svi podaci biti evidentirani digitalno.
Iz Evropska komisija navode da će novi sistem omogućiti brže kontrole, ali i bolju detekciju zloupotreba, uključujući prekoračenje boravka i lažne identitete.
Prema dostupnim podacima, od početka primjene sistema već je odbijen ulazak za više desetina hiljada putnika zbog neispravne dokumentacije ili sumnjivog razloga putovanja, dok je više stotina označeno kao potencijalni bezbjednosni rizik.
Gužve na granicama i upozorenje putnicima
Za građane Crne Gore koji putuju, posebno tokom turističke sezone, preporuka je da na aerodrome dolaze ranije nego inače, jer procedura može trajati duže, naročito u početnoj fazi pune primjene sistema.
U slučaju velikih gužvi, države članice mogu privremeno vratiti stari režim kontrole, ali se to očekuje samo u izuzetnim situacijama.
Šta ako putujete automobilom
Građani koji u EU ulaze drumskim putem moraće, prilikom prvog ulaska nakon 10. aprila, da izađu iz vozila i daju biometrijske podatke na graničnom prelazu.
Ova procedura važi i za vozače teretnih vozila i autobusa, uz mogućnost djelimične digitalne registracije za profesionalne vozače.
ETIAS od 2026: Nova obaveza i dodatni trošak
Pored EES sistema, od oktobra 2026. planirano je uvođenje dodatnog sistema – ETIAS, koji će predstavljati prethodnu autorizaciju za putovanje u EU.
Građani Crne Gore moraće da podnesu online zahtjev prije putovanja, uz naknadu od 20 eura. Sistem će uključivati provjeru bezbjednosnih podataka, putnih istorija i osnovnih ličnih informacija.
Odobrenje će u većini slučajeva stizati u roku od nekoliko minuta, dok će u složenijim slučajevima procedura trajati do 72 sata.
Šta ovo znači za Crnu Goru
Iako građani Crne Gore i dalje mogu putovati bez viza u zemlje Šengena, novi sistem donosi znatno strožu kontrolu i veću odgovornost putnika.
U praksi, to znači manje fleksibilnosti na granicama, ali i veću sigurnost i bolju kontrolu migracija unutar EU.
Za turizam i poslovna putovanja, ključni izazov u narednom periodu biće prilagođavanje novim procedurama i izbjegavanje zadržavanja na granicama, posebno tokom ljetnje sezone.
