U godini obilježenoj rastom fiskalnih prihoda, ubrzanom digitalizacijom i intenzivnim pripremama za evropske integracije, Uprava carina Crne Gore ima sve vidljiviju ulogu u stabilnosti javnih finansija i zaštiti unutrašnjeg tržišta. O rezultatima naplate carinskih prihoda u 2025. godini, ključnim faktorima koji su uticali na premašivanje plana, ali i o borbi protiv nelegalnog uvoza, kontroli tranzita robe i spremnosti za punu primjenu carinskih pravila Evropske unije, razgovarali smo sa v.d. direktoricom Maja Vučinić. U intervjuu za Bankar, ona govori i o efektima uvođenja NCTS sistema, saradnji sa drugim državnim institucijama, jačanju kadrovskih kapaciteta i prioritetima Uprave carina u 2026. godini.

Kako ocjenjujete naplatu carinskih prihoda u 2025. odnosu na plan i prethodnu godinu i koji su ključni faktori uticali na rezultate?

Uprava carina je u periodu od 1. januara do 30. novembra 2025. godine ostvarila veoma dobre rezultate u oblasti naplate prihoda. Ukupna bruto naplata carinskih prihoda iznosila je 1,29 milijardi eura, što predstavlja rast od 107,33 miliona eura, odnosno 9% više nego u istom periodu prethodne godine. S tim u vezi, premašen je i plan prihoda za više od 31 milion eura.

Rast je ostvaren kod svih vrsta prihoda, što je važan pokazatelj da se naplata odvija stabilno. Najveći doprinos dolazi od PDV-a pri uvozu, uz značajan rast prihoda od akciza, a posebno se izdvaja i povećanje naplate prihoda po osnovu carine, koje je procentualno najviše.

Ovakvi rezultati su odraz dosljedne primjene propisa, unaprijeđenih procedura, jačanja kontrolne fukncije i digitalnih procesa koji olakšavaju rad i carinskoj službi i privrednom okruženju.

Koja je uloga Uprave carina u zaštiti unutrašnjeg tržišta Crne Gore, posebno kada je riječ o nelojalnoj konkurenciji, nelegalnom uvozu i robi sumnjivog porijekla?

Uprava carina ima ulogu u zaštiti tržišta Crne Gore kroz sprovođenje mjera carinskog nadzora i postupaka usmjerenih na sprečavanje nelegalnog uvoza i plasmana robe sumnjivog porijekla. Kroz efikasnu kontrolu uvoza, izvoza i tranzita robe, Uprava carina obezbjeđuje da se na tržištu Crne Gore nađu isključivo robe koje su zakonite, pravilno prijavljene i usklađene sa važećim propisima. Poseban akcenat Uprava carina stavlja se na primjenu analize rizika,korišćenje savremenih informacionih sistema i razmjenu podataka sa drugim državnim organima i međunarodnim partnerima. Na taj način omogućava se pravovremeno prepoznavanje rizičnih pošiljki, subjekata i tokova robe, čime se sprječava nelegalni uvoz i štite domaći privredni subjekti od nelojalne konkurencije. Istovremeno, ovakvim pristupom doprinosi se zaštiti zdravlja građana, bezbjednosti i stabilnosti Crne Gore.

Kako se prati i kontroliše roba koja kroz Crnu Goru prolazi u tranzitu, i postoji li rizik da dio te robe završi na unutrašnjem tržištu mimo propisa?

Primjenom NCTS-a unaprijeđena je kontrola tranzita, NCTS omogućava potpunu digitalnu sljedivost tranzitnih pošiljki od ulaska na carinsko područje do završetka postupka smanjen je prostor za zloupotrebe i smanjeno zadržavanje legalnih pošiljki.
Iako rizik da dio robe završi na unutrašnjem tržištu mimo propisa uvijek postoji, on je značajno umanjen kroz jačanje mehanizama kontrole, digitalizaciju postupaka i unaprijeđenu analizu rizika.

Kako funkcioniše saradnja Uprave carina sa Poreskom upravom, policijom i tužilaštvom, naročito u borbi protiv organizovanog kriminala i krijumčarenja?

Saradnja Uprave carina sa Poreskom upravom, Upravom policije i tužilaštvom funkcioniše kroz kontinuiranu razmjenu informacija i zajedničke operativne aktivnosti. Uprava carina, kroz svoje kontrole i analizu rizika, identifikuje sumnjive tokove
robe, subjekte i obrasce ponašanja, a prikupljene informacije i podatke razmijenjuje sa drugim nadležnim organima. Ovakav koordinisan pristup omogućava efikasnije otkrivanje i procesuiranje prekršaja i krivičnih djela, jačajući ukupnu borbu protiv krijumčarenja i organizovanog kriminala.

Na koji način se Uprava carina priprema za punu primjenu carinskih pravila Evropske unije, i gdje se Crna Gora trenutno nalazi u tom procesu?

Crna Gora ima za cilj privremeno zatvoriti carinsko poglavlje sredinom 2026. godine i zaključiti pregovore o pristupanju EU do kraja 2026. godine. Da bi se to postiglo, od Evropske Komisije će se tražiti da savjetuje Savjet EU o tome da li su ispunjeni relevantni kriterijumi za zatvaranje. Tri kriterijuma za zatvaranje pregovaračkog poglavlja 29 Carinska unija procjenjuju da li je nacionalno zakonodavstvo dovoljno usklađeno sa carinskim pravnim tekovinama EU, da li zemlja kandidat ima potrebne
administrativne kapacitete i da li će joj nacionalni carinski IT sistemi omogućiti efikasnu primjenu carinskog zakonodavstva EU po pristupanju i da li će biti interoperabilni sa digitalnim carinskim okruženjem EU. Carinsko zakonodavstvo je u potpunosti usaglašeno sa EU zakonodavstvom.

U periodu od 1. do 5. decembra 2025. godine, ekspertski tim Evropske komisije – Generalnog direktorata za poreze i carinsku uniju (DG TAXUD), zajedno sa predstavnicima carinskih uprava država članica Evropske unije realizovao je monitoring misiju u Upravi carina Crne Gore sa ciljem procjene administrativnih kapaciteta, analize usklađenosti postupanja sa evropskim
propisima, i sagledavanja efikasnosti organizacionih i operativnih procesa koji su u nadležnosti Uprave carina, u svijetlu privremenog zatvaranja Pregovaračkog Poglavlja 29 – Carinska Unija do kraja II Q 2026. godine.

Monitoring misija se fokusirala na administrativne kapacitete Crne Gore za implementaciju i sprovođenje EU carinske tekovine i razmotrila je njene planove za postizanje interoperabilnosti sa digitalnim carinskim sistemima EU. Ono što su preporuke Misije -jačati kadrovske kapacitete UC zapošljavanjem novog kadra i specijalizovanim obukama carinskih službenika, posebno zbog zaštite EU spoljne granice kada Crna Gora postane članica EU, nastaviti sa implementacijom preostalih IT sistema i modernizacija kontrolne opreme posebno u Luci Bar.

Postoje li planovi za dodatno jačanje kadrovskih kapaciteta i specijalizovanih timova, posebno na graničnim prelazima i u lukama?

Primjena novog Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji Uprave carina, koji je stupio na snagu 20.10.2025. godine, predstavlja važan korak u nastavku započetog reformskog procesa carinske službe, sa ciljem modernizacije procedura, pojednostavljenja carinskih postupaka, unaprjeđenja saradnje sa drugim institucijama i jačanja administrativnih kapaciteta.

Predmetnim Pravilnikom je sistematizovano ukupno 606 radnih mjesta, što je 8 više u odnosu na prethodni Pravilnik.
U cilju popunjavanja sistematizovanih radnih mjesta i dodatnog jačanja administrativnih kapaciteta, Vlada Crne Gore je na sjednici održanoj 04.12.2025. godine usvojila Kadrovski plan Uprave carina za 2025. godinu, s kojim je Uprava carina planirala tokom 2025. godine zapošljavanje ukupno 33 izvršioca, uključujući četiri izvršioca u kategoriji visoko rukovodnog kadra.
Kadrovskim planom za 2026.godinu, koji je u pripremi, planirano je zapošljavanje 30 novih službenika.

Uprava carina, osim zapošljavanja novih službenika u skladu sa Kadrovskim planom koristi i druge zakonske mogućnosti za jačanje administrativnih kapaciteta. U skladu sa odredbom člana 65a Zakona o državnim službenicima i namještenicima, koja je u primjeni od avgusta 2025.godine, iskoristiće zakonsku mogućnost trajnog raspoređivanja državnih službenika, odnosno
namještenika iz drugog državnog organa na odgovarajuće radno mjesto u Upravi carina, uz saglasnost službenika, kao i saglasnost starješine organa iz kojeg se službenik raspoređuje.

Sve navedene aktivnosti potvrđuju jasno opredjeljenje Uprave carina ka jačanju administrativnih kapaciteta, unaprjeđenju institucionalne efikasnosti i daljem usklađivanju sa evropskim standardima.

Crna Gora je od 1. oktobra 2024. godine započela nacionalnu primjenu Novog kompjuterizovanog tranzitnog sistema (NCTS), kojim se tranzitni postupak sprovodi isključivo elektronski. Koje su ključne prednosti ovog sistema za privredu i Upravu carina?

Od 1. novembra, Crna Gora je postala punopravna članica Konvencije o zajedničkom tranzitnom postupku, što znači da se međunarodni tranzit robe između Crne Gore i država članica – među kojima su zemlje Evropske unije, EFTA-e, Ujedinjeno Kraljevstvo, Republike Srbija, Sjeverna Makedonija, Turska, Ukrajina i Gruzija – obavljati putem elektronskog sistema NCTS.

Za privredu, to donosi mnogobrojne pogodnosti:

– carinski postupci biće brži i jednostavniji
– papirologija se svodi na mimimum jer se svi podaci razmjenjuju elektronski, a roba će kraće čekati na granicama.
– Jedinstveni carinski dokument omogućava da se roba kreće kroz 36 zemalja članica bez dodatnih procedura, što znači i manju administraciju, niže troškove i sigurniji protok robe.

Ovaj sistem donosi modernizaciju carinskog poslovanja i stvara povoljnije uslove za privrednike – brži transport, manji troškovi i stabilnije poslovanje.

Da li je nacionalna primjena NCTS-a već pokazala konkretne efekte u pogledu bržeg protoka robe, smanjenja zloupotreba i bolje kontrole tranzita?

Nacionalna primjena NCTS-a je pokazala pozitivne efekte u pogledu bržeg protoka robe, smanjenja zloupotreba i bolje kontrole tranzita. Naime, primjenom NCTS-a više podataka o tranzitnoj operaciji je raspoloživo u tranzitnoj deklaraciji što je omogućilo uvođenje novih profila rizika u tranzitnom postupku i bolju lokalnu analizu rizika. Navedeno je uticali da se
legalni tranzitni postupci manje zadržavaju i poboljšalo kontrole u tranzitnom postupku. Trenutno su u nacionalnom NCTS sistemu aktivna 34 profila rizika, koji se kontinuirano primjenjuju i unapređuju u cilju efikasnijeg upravljanja rizicima u tranzitnom prometu.

Koji su naredni koraci u modernizaciji carinskog sistema, posebno u dijelu digitalizacije i usklađivanja sa carinskim pravilima Evropske unije i šta će Vam biti prioriet u 2026. godini?

Kako je punopravno članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji uslovljeno i dovoljnim razvojem niza zahtjevnih dodatnih IT sistema, uključujući i veze sa relevantnim carinskim informacionim sistemima EU, Uprava carina sprovodi aktivnosti na realizaciji donacije softvera za 11 carinskih informacionih sistema i modula od strane Finansijske uprave Republike Slovenije.

Dodatno, u toku su postupci javne nabavke za tri veoma značajna sistema, čiji se razvoj finansira iz IPA sredstava. Riječ je o Automatizovanom izvoznom sistemu, Kontrolnom uvoznom sistemu i Sistemu za kretanje i kontrolu akciznih proizvoda. Putem sistema za kretanje i kontrolu akciznih proizvoda razmjenjuju se podaci između akciznih obveznika i carinskih organa, čime se
obezbjeđuje kontrola ovih proizvoda od mjesta otpreme do odredišta.

Automatizovani izvozni sistem omogućava praćenje izvozne robe od mjesta prijema deklaracije do izlaska iz carinskog područja, dok Kontrolni uvozni sistem omogućava dostavljanje podataka o robi prije njenog dolaska u carinsko područj, za potrebe procjene rizika i planiranje carinskih kontrola prije prispijeća pošiljki.

Sve ove aktivnosti pokazuju da će Uprava carina i u narednom periodu nastaviti intenzivne aktivnosti ka dostizanju interoperabilnosti i interkonektivnosti sa EU, implementacijom digitalnih carinskih sistema.

(Izvor: Bankar)