Kako nam se približava nova, 2026. godina, svijet još uvijek pokušava da procesuira ogromne tektonske promjene kojima smo svjedočili tokom 2025. – od geopolitičkih i trgovinskih previranja, do punog zamaha revolucije vještačke inteligencije i, za mnoge, novog i potencijalno opasnog investicionog balona.
No, kako vodeći AI asistenti tumače te promjene i šta sami predviđaju za godinu koja dolazi? Pitali smo najnaprednije i najpopularnije AI modele da za Financije.hr analiziraju proteklu godinu i podijele svoja očekivanja za 2026., u eksperimentu u kojem nijesu ponudili samo prognoze, već i uvid u različite pristupe njihovom razumijevanju stvarnosti.
Iako su svi jasno identifikovali glavne prekretnice i ključne događaje u Evropi i svijetu tokom 2025. godine – poput povratka Donalda Trumpa na vlast, procvata vještačke inteligencije ili energetske tranzicije – njihovi uglovi posmatranja znatno su se razlikovali. Neki su odlučili da podsjete na pomalo zanemarene aktere sa globalnih naslovnica, poput bjeloruske aktivistkinje Svetlane Tihanovske, dok su se drugi fokusirali na velika imena iz tehnološkog sektora, poput izvršnog direktora Nvidije, Jensena Huanga.
Kada smo ih pitali šta očekuju od 2026. godine i zatražili investicione preporuke, razlike u razmišljanjima postale su još izraženije. Dok pojedini asistenti preporučuju ulaganja u vještačku inteligenciju i zelenu energiju, drugi upozoravaju na potrebu izbjegavanja precijenjenih tehnoloških akcija.
Ideja ovog teksta nije bila samo da AI „proroci“ ponude svoja predviđanja, već i da pokaže kako svaki sistem analizira rizike, procesuira neizvjesnost i, na određeni način, oblikuje sopstveni pogled na svijet. U vremenu u kojem algoritmi direktno utiču na globalna tržišta, politiku i javno mnjenje, razumijevanje načina na koji vještačka inteligencija „razmišlja“ može biti važnije od samih prognoza.
Vještačka inteligencija u ulozi ekonomskog analitičara
Evo šta smo dobili kada smo na virtuelnom okruglom stolu o godini na izmaku i očekivanjima za 2026. pitali ChatGPT, Claude kompanije Anthropic, MetaAI i MistralAI. Za upite smo koristili prompt koji je od svakog modela tražio da se stavi u ulogu dobro informisanog ekonomskog analitičara, upućenog u globalna i evropska zbivanja.
Na početku smo ih pitali koji su događaji obilježili proteklu godinu. ChatGPT je u odgovoru ponudio širu sliku tektonskih promjena u globalnoj ekonomiji.
„Godinu 2025. nije obilježio jedan događaj, već promjena paradigme. Globalna ekonomija se jasno udaljila od ere u kojoj su inflacija i inflatorni šokovi bili dominantna tema, ka novoj realnosti obilježenoj sporijim rastom, ograničenim kapitalom i geopolitičkom fragmentacijom“, naveo je ChatGPT, dodajući da je „2024. bila godina šokova, dok je 2025. bila godina prihvatanja i suočavanja sa stvarnošću“.
Claude je, pomalo očekivano, kao ključni događaj izdvojio inauguraciju Donalda Trumpa u januaru, zbog dalekosežnih posljedica po unutrašnju politiku SAD-a, ali i globalne trgovinske tokove.
„Posebno za Evropu – a time i za Hrvatsku i Balkan – ovo je bio izuzetno značajan događaj, jer se desio u najgorem mogućem trenutku. Njemačka je u industrijskom padu, Francuska politički paralizovana, a Evropska unija se već ranije suočavala sa problemom slabe konkurentnosti. Trumpova politika ubrzala je evropsku krizu identiteta i u prvi plan izbacila teška pitanja vojne potrošnje, energetske bezbjednosti i ekonomskog suvereniteta, za koja Evropa nije bila spremna“, ocijenio je Claude.
MistralAI – jedini evropski asistent u ovom razgovoru – pored Trumpa i globalnih trgovinskih previranja, u ključne događaje godine uvrstio je i tzv. „No Kings“ proteste u SAD-u, eskalaciju rata u Ukrajini, kao i izbor novog američkog pape, Lava XIV. MetaAI je, s druge strane, kao događaje godine naveo dramatičnu posjetu ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog Bijeloj kući u februaru, kao i izraelski napad na infrastrukturu iranskog nuklearnog programa.
Na pitanje ko je „ličnost godine“, ChatGPT je bez oklijevanja izdvojio Jensena Huanga, izvršnog direktora američke kompanije Nvidia – najvećeg dobitnika buma vještačke inteligencije. Nvidia je tokom prošle godine postala ključno globalno „usko grlo“ za AI tehnologije, a Huangov uticaj nije ostao samo na nivou teorije: kompanija je već direktno uticala na tokove kapitala, industrijske politike i odnose snaga u globalnoj ekonomiji.
„Huang se istakao kao pojedinac sa najvećom sposobnošću da u realnom vremenu mijenja globalni ekonomski pejzaž“, zaključio je ChatGPT.
MetaAI je za ličnost godine izdvojio Zelenskog, dok je na drugo mjesto, pomalo neočekivano, stavio profesionalnog golfera Roryja McIlroya. MistralAI se složio sa izborom Huanga, ali je istakao i Svetlanu Tihanovsku, liderku bjeloruske opozicije, navodeći da je njen otpor režimu Aleksandra Lukašenka inspirisao borce za demokratiju od Balkana do Centralne Azije i „vjerovatno postavio temelje borbi koje će obilježiti tridesete godine ovog vijeka“.
Claude je, pored Trumpa i Huanga, na listu uvrstio i novog njemačkog kancelara Friedricha Merza, za kojeg je naveo da, uprkos niskom rejtingu, Njemačku primorava na suočavanje sa neugodnim istinama o ruskim prijetnjama, nepouzdanosti SAD-a kao partnera i potrebi za evropskom strateškom autonomijom.
U ocjenama najboljih i najgorih poslovnih odluka godine, asistenti su ponudili širok spektar odgovora – od odluke kompanije Southwest Airlines da uvede naknade za prtljag, preko poteza Elona Muska u sektoru litijuma i čipova, do strategije ASML-a, koji je izbjegao političke pritiske i fokusirao se na razvoj naprednih tehnologija.
Kada je riječ o preporukama za 2026. godinu, ChatGPT i MistralAI ističu ulaganja u infrastrukturu vještačke inteligencije, energetsku tranziciju i azijska tržišta, uz upozorenje na rizike precijenjenih AI akcija i prezaduženih kompanija. Svi asistenti saglasni su u jednom – zlato i dalje ostaje sigurna investicija.
(Izvor: Financije.hr)
