Digitalni regulatorni okvir Evropske unije nalazi se pod dosad nezabilježenim pritiskom administracije Donalda Trumpa, ali i talasa deregulacije koji dolazi iz same Evrope. Nova analiza organizacija Corporate Europe Observatory i LobbyControl, zasnovana na podacima iz Registra transparentnosti EU, pokazuje da je tehnološka industrija povećala izdvajanja za lobiranje na rekordnih 151 milion eura.
Lobistička moć velikih tehnoloških kompanija dodatno učvršćuje njihov uticaj nad ključnim aspektima društva – od informacija koje ljudi konzumiraju do digitalne infrastrukture od koje svi zavisimo.
Nova analiza Corporate Europe Observatory i LobbyControl otkriva da tehnološka industrija kontinuirano povećava troškove lobiranja, pri čemu se izdvajaju sljedeći ključni nalazi:
Skok troškova lobiranja: Digitalna industrija sada godišnje troši 151 milion eura na lobiranje u EU, što predstavlja rast od 33,6 odsto u odnosu na 2023. i čak 55,6 odsto u poređenju s 2021. godinom. Riječ je o najvišem nivou lobističke potrošnje koji je tehnološki sektor ikada zabilježio u Briselu.
Najveći potrošači: Samo deset kompanija troši ukupno 49 miliona eura, odnosno trećinu ukupnih izdvajanja digitalne industrije za lobiranje. Najveći pojedinačni potrošač je Meta sa 10 miliona eura, a slijede Microsoft, Apple i Amazon sa po 7 miliona, Google i Qualcomm sa po 4,5 miliona, organizacija DIGITALEUROPE sa 3 miliona, te Samsung, Intel i Telefónica sa po 2 miliona eura. Amazon, Microsoft i Meta posebno su povećali budžete – za 4,3 miliona, 2 miliona i 2 miliona eura.
Rastuća vojska tehnoloških lobista: Broj lobista u digitalnom sektoru porastao je sa 699 na 890 ekvivalenata punog radnog vremena (FTE), čime je premašio broj poslanika u Evropskom parlamentu, kojih ima 720. Ukupno 437 lobista ima stalan pristup Evropskom parlamentu.
Tri sastanka dnevno: Velike tehnološke kompanije imale su u prosjeku tri lobistička sastanka dnevno u prvoj polovini 2025. godine, što jasno govori o nivou njihovog pristupa donosiocima odluka u EU. U tom periodu održano je 378 sastanaka s visokim zvaničnicima Evropske komisije i poslanicima Evropskog parlamenta. To u prosjeku znači više od jednog sastanka po radnom danu sa visokim zvaničnicima Komisije (1,17) i gotovo dva sa poslanicima (1,87).
“Plaćenici” velikih tehnoloških kompanija: Tehnološki giganti godišnje troše više od 9 miliona eura na lobističke konsultantske kuće i PR agencije. Prednjače Amazon sa 2,84 miliona eura, Apple sa 2,3 miliona i Meta sa 1,5 miliona eura.
Jačanje narativa: Velike tehnološke kompanije značajno su povećale finansiranje istraživačkih centara i „think tank“ organizacija. Bruegel, Centre for European Reform, Centre for European Policy Studies (CEPS) i Centre on Regulation in Europe (CERRE) sada dobijaju sredstva od svih pet najvećih tehnoloških kompanija.
Istovremeno, veliki tehnološki akteri su, kako se navodi u izvještaju, instrumentalizovali Vladu Sjedinjenih Američkih Država kako bi agresivno pružili otpor digitalnim pravilima EU. Paralelno s tim, talas deregulacije unutar Unije otvorio je prostor za slabljenje digitalne regulative. Savjetnik Evropske komisije Mario Dragi posebno je izdvojio Opštu uredbu o zaštiti podataka (GDPR) i Akt o vještačkoj inteligenciji, stvarajući, kako se navodi, lažnu dihotomiju između regulacije i inovacija – pristup koji se snažno oslanja na narative industrije i nosi rizik daljeg učvršćivanja monopolskog položaja velikih tehnoloških kompanija.
Izdvajanja za lobiranje tehnološke industrije rastu u trenutku kada su digitalna pravila EU pod snažnim političkim pritiskom. Prva Komisija Ursule fon der Lajen usvojila je zakone s ciljem ograničavanja moći tehnoloških giganata, ali su ti propisi sada dovedeni u pitanje.
Istraživač i aktivista Corporate Europe Observatoryja, Bram Vranken, poručuje:
„Lobistička snaga tehnološke industrije nije samo bez presedana, već je i krajnje zabrinjavajuća. Agenda deregulacije Ursule fon der Lajen otvara vrata agresivnom lobiranju velikih tehnoloških kompanija, čime se dovode u pitanje godine napretka u regulisanju štetnih sistema vještačke inteligencije, zaštiti podataka i ograničavanju monopolističke moći tehnoloških giganata.
Komisija bi trebalo da udvostruči napore u sprovođenju digitalnog regulatornog okvira, a ne da popušta pred moćnim korporativnim interesima.“
Istraživač i aktivista LobbyControla, Felix Duffy, dodaje:
„Ovo istraživanje jasno pokazuje da velike tehnološke kompanije ulažu rekordna sredstva kako bi razvodnile evropska digitalna pravila – u trenutku kada su ta pravila važnija nego ikada. Ovakvo sistematsko lobiranje potkopava demokratsko donošenje odluka u digitalnoj politici.
Tehnološki giganti već imaju previše moći. Umjesto slabljenja propisa, Evropska unija sada mora snažno da uzvrati i dosljedno sprovodi teško izborena digitalna pravila kako bi obuzdala moć velikih tehnoloških kompanija.“
Izvor: corporateeurope.org
