U godišnjem izvještaju Danske odbrambene obavještajne službe (DDIS) Sjedinjene Američke Države prvi put su označene kao potencijalni bezbjednosni rizik, što dodatno potvrđuje sve napetije odnose između Evrope i Vašingtona.
U analizi stoji da SAD „koriste ekonomsku moć, uključujući prijetnje visokim carinama, kako bi nametnule svoju volju, te više ne isključuju upotrebu vojne sile, čak ni protiv saveznika“. Taj zaključak uklapa se u širu procjenu da velike sile sve otvorenije stavljaju vlastite interese ispred međunarodne saradnje, piše CNN.
Iako je upozorenje vezano za SAD najneobičniji dio izvještaja, danska obavještajna služba većinu dokumenta posvetila je Rusiji, Kini i globalnim posljedicama kineskog uspona.
DDIS upozorava da će se „vojna prijetnja Rusije NATO-u povećati“, posebno zbog sve veće neizvjesnosti oko uloge SAD-a kao ključnog garanta evropske bezbjednosti. Za Dansku, smještenu na strateškom ulazu u Baltičko more, ta nesigurnost posebno je zabrinjavajuća.
Sve je počelo sa Grenlandom
Odnosi Kopenhagena i Vašingtona postali su napeti nakon što je američki predsjednik Donald Trump početkom svog drugog mandata izrazio želju da SAD preuzmu kontrolu nad Grenlandom – ogromnim, resursima bogatim i geopolitički izuzetno važnim arktičkim teritorijom u sastavu Kraljevine Danske.
Iako se Trump kasnije nije vraćao na tu ideju (barem ne javno), to je pokazalo njegovu spremnost da testira granice odnosa sa saveznicima, nakon decenija evroatlantske bliskosti u periodu nakon Drugog svjetskog rata.
Sve vidljivije razlike u strategiji
Transatlantski odnosi ponovo su pod povećalom jer se strateški ciljevi Evrope i SAD-a sve jasnije razilaze – od pristupa ukrajinskim mirovnim pregovorima do nove američke strategije nacionalne bezbjednosti, koja je prvi put zauzela otvoreno konfrontacijski ton prema evropskim partnerima.
Za Dansku, prijetnje iz Rusije i one iz SAD-a na određeni su način povezane. U izvještaju DDIS-a stoji i upozorenje da će „Rusija pokušati iskoristiti američku želju za brzim završetkom rata u Ukrajini kako bi posijala razdor između SAD-a i Evrope“.
