Urednica magazina „Biznis“ Radojka Nikolić ocijenila je u Novom danu da mađarski MOL pokazuje interesovanje za preuzimanje ruskog dijela u NIS-u kako bi zaokružio svoju dominantnu energetsku poziciju na Balkanu i u centralnoj Evropi. Kako objašnjava, taj potez bi Mađarima donio stratešku mrežu od Jadrana do Crnog mora i dodatno učvrstio njihovo prisustvo na tržištima Srbije, Bosne i Crne Gore.
„MOL je htio da kupi dio Lukoila u Rumuniji i u Bugarskoj jer je, s jedne strane, bugarski dio atraktivan zato što bi Mađarskoj pružio izlaz na Crno more, ali bugarska vlada nije željela da proda, dok je, s druge strane, Rumunija njih odbila kao kupca, naglašavajući da ne žele Mađare kao partnere za svoju kompaniju“, navodi Nikolić za N1.
Izgleda, ocjenjuje ona, da su Mađari — htjeli mi to ili ne — „suđeni“.
„Na ovom tržištu MOL ima monopol. Oni imaju INU, imaju rafineriju u Rijeci. Od Jadrana do centralne Evrope. Kada bi kupio ruski dio u NIS-u, MOL bi imao i Srbiju, i dio Bosne, imao bi pozicije i u Crnoj Gori. MOL je takođe veoma dominantan u Slovačkoj. U Poljskoj takođe ima negdje oko 400 benzinskih stanica“, ističe.
Ukoliko bi došlo do prodaje MOL-u, navodi ona, ne smatra da bi došlo do „gašenja rafinerije“.
„Oni bi povećali snabdijevanje, povećali bi proizvodnju u cijelom regionu. A drugo, ta rafinerija je veoma moderna i ne vjerujem da bi došlo do gašenja“, naglašava.
Kako kaže, sve oko prenosa vlasništva mora da bude završeno do 13. februara 2025. godine, a sa planom prodaje moraju da se slože i ruska i američka strana.
Rizik platnog prometa
Govoreći o riziku prekida platnog prometa, sagovornica kaže da se tu „nešto čudno dešava“.
Reporterka N1 jutros je provjeravala platni promet na NIS pumpi i potrošači mogu da plaćaju Dina karticom, kešom i IPS-om.
Sekundarne sankcije koje se najavljuju, objašnjava Nikolić, uvode se zato što Narodna banka nije izdala obavezujuće upozorenje kompanijama da prekinu platni promet i saradnju sa sankcionisanom kompanijom.
„Sankcije su stupile na snagu 9. oktobra. Vidjeli smo da su tada sve strane banke prekinule saradnju sa NIS-om. Ostale su samo domaće banke. Pretpostavljam da je još tada Narodna banka Srbije (NBS) obavijestila da saradnja sa kompanijom koja je pod sankcijama treba da bude prekinuta. Na naš rizik se posluje i dalje, u smislu da nijedna banka, pa ni domaća, ne može da ima promet sa kompanijom pod sankcijama. U nadležnosti NBS je da prekine platni promet“, objašnjava.
Smatra i da postoji neki diskretni signal da to može da se radi, odnosno da NBS neće biti sankcionisana ako nastavi unutrašnji platni promet.
Ističe i da Kancelarija za kontrolu strane imovine (OFAC), u Srbiji poznatija pod ovim nazivom, nema zvanično na sajtu da li je opomenula NBS po ovom pitanju, osim usmenih saopštenja NBS da su „upozoreni“.
Koliko vrijedi ruski udio u NIS-u?
Ističe i da se „gleda kroz prste“, jer su u toku prilično ozbiljni pregovori oko prodaje ruskog dijela vlasništva u NIS-u Mađarima. O tome, navodi, pišu i mađarski i ruski mediji.
Kaže i da su objavljene procjene koliko bi koštao ruski kapital, odnosno udio u NIS-u — milijardu i četiri stotine miliona eura — što se poklapa sa iznosom „koji smo mi rezervisali“.
„Analitičar Erste grupe objasnio je da su do tog broja došli tako što su uzeli poslovanje NIS-a iz 2024. godine, izračunali EBITDA, prihod prije oporezivanja i isplate dividendi, i primijenili multiplikator koji se koristi za naftne i gasne kompanije iz oblasti energetike. Tako su došli do iznosa od milijardu i četiri stotine miliona. Kada pogledate mađarske medije, izgleda da se Mađari ozbiljno pripremaju za ovo“, navodi Nikolić.
