Brisel je u četvrtak najavio pokretanje antimonopolske istrage protiv američke kompanije Meta Platforms – vlasnika Facebooka, Instagrama i WhatsAppa – zbog spornog načina na koji je Meta odlučila da ugradi alate vještačke inteligencije (AI) u servis za razmjenu poruka WhatsApp, saopštila je Evropska komisija.
Ovaj potez predstavlja najnoviji u nizu regulatornih pritisaka koje evropske institucije sve snažnije usmjeravaju ka velikim tehnološkim kompanijama poput Amazona ili Alphabetovog Googlea, u trenutku kada EU pokušava da uskladi podršku tehnološkom razvoju sa ograničavanjem prevelikog uticaja digitalnih giganata.
Stroža evropska regulativa – naročito u poređenju sa američkom – već je izazvala reakcije industrije, kao i kritike koje je Vlada SAD-a, predvođena predsjednikom Donaldom Trampom, uputila Briselu.
Komisija je saopštila da će istraga obuhvatiti Metinu novu politiku korišćenja aplikacije, kojom se drugim dobavljačima AI rješenja ograničava pristup WhatsAppu, što bi moglo da Metinom softveru MetaAI, ove godine integrisanom u popularni servis, obezbijedi neprikladnu prednost.
Evropska komesarka za zaštitu konkurencije Teresa Ribera poručila je da je cilj istrage da se građanima i preduzećima u Evropi omogući da u potpunosti iskoriste prednosti vještačke inteligencije, ali i da se spriječi da dominantne kompanije „zloupotrijebe svoju moć i istisnu inovativnu konkurenciju“.
„Tržišta vještačke inteligencije bilježe snažan rast u Evropi i van nje. Zato istražujemo da li je nova Metina politika nezakonita prema postojećim pravilima o konkurenciji“, rekla je Ribera.
Portparol WhatsAppa opisao je tvrdnje Komisije kao „neutemeljene“, dodajući da su raniji dolasci tzv. chatbotova na njihovu platformu „opterećivali sistem koji nije bio dizajniran da to podnosi“, aludirajući na AI asistente drugih proizvođača.
„Ipak, sektor vještačke inteligencije veoma je konkurentan, a korisnici već mogu da biraju među brojnim AI uslugama – u prodavnicama aplikacija, internet pretraživačima, e-mail servisima, partnerskim integracijama ili operativnim sistemima.“
MetaAI, chatbot i virtuelni asistent, u martu je integrisan u WhatsApp na evropskom tržištu. Iz Komisije navode da će nova pravila korišćenja WhatsAppa, koja stupaju na snagu 15. januara 2026, potencijalno spriječiti konkurentske AI dobavljače da preko ove platforme dođu do korisnika.
„Ako se to potvrdi, praksa koja je predmet istrage mogla bi da bude tretirana kao kršenje pravila EU o tržišnoj konkurenciji koja zabranjuju zloupotrebu dominantnog položaja.“
Italijanska agencija za zaštitu konkurencije u julu je pokrenula sopstvenu istragu zbog sumnje da je Meta zloupotrijebila tržišni položaj integracijom MetaAI u WhatsApp. Istraga je proširena u novembru, kako bi se utvrdilo da li je Meta dodatno narušila konkurenciju blokiranjem rivalskih AI botova na platformi.
Antimonopolska istraga je tradicionalan instrument Komisije za zaštitu konkurencije, za razliku od novijeg evropskog Zakona o digitalnim tržištima (DMA), glavnog zakonodavnog okvira EU koji se trenutno primjenjuje u istragama protiv Amazona i Microsofta i njihovih cloud usluga.
(Izvor: Financije.hr)
