Velike svjetske kompanije, posebno one tehnološke, već neko vrijeme najavljuju i sprovode masovna otpuštanja, kojih je u ovoj godini samo u SAD-u bilo čak 140 odsto više nego lani.
Pokazalo je to izvještaj kompanije za savjetovanje u karijeri Challenger, Gray & Christmas, koji otkriva i da je u prvih sedam mjeseci 2025. najavljeno više od 800.000 otkaza. Ovo je najveća brojka od pandemijske 2020. godine.
U julu su američki poslodavci odlučili ukinuti čak 62.075 radnih mjesta, odnosno 29 odsto više na godišnjem nivou. Analitičari to prvenstveno pripisuju vještačkoj inteligenciji, o čemu je pisala Financa.ba. Ipak, ne treba zaboraviti da su i carine predsjednika Donalda Trumpa imale uticaja.
„Vještačka inteligencija je navedena kao razlog za više od 10.000 otpuštanja prošlog mjeseca, a zabrinutost zbog carina uticala je na gotovo 6.000 radnih mjesta ove godine“, rekao je autor izvještaja i stručnjak za tržište rada Andrew Challenger.
Najviše poslova ukinuto je u tehnološkoj industriji, gdje je u prvih sedam mjeseci ove godine otpušten 89.251 radnik. „Industrija se mijenja zbog napretka vještačke inteligencije i stalne neizvjesnosti oko radnih viza, što je doprinijelo smanjenju radne snage“, navodi se u izvještaju.
Među tehnološkim kompanijama koje smanjuju troškove rada, Daily Mail, koji je prenio pomenuto izvještaj, izdvojio je Amazon. Izvršni direktor Andy Jassy najavio je planove za smanjenje broja zaposlenih u korporativnom sektoru, o čemu je pisala Financa.ba. Naime, vještačka inteligencija učiniće određene uloge suvišnim.
„Kako budemo uvodili sve više generativne vještačke inteligencije i agenata, promijeniće se i način na koji obavljamo posao“, rekao je zaposlenima u internom dopisu. Kompanija snažno ulaže u vještačku inteligenciju te je nedavno otkrila planove da potroši 100 milijardi dolara na podatkovne centre o kojima ta tehnologija zavisi.
Amazon je dodatno uložio milijarde dolara u startup Anthropic. Izvršni direktor nedavno je upozorio da bi vještačka inteligencija mogla izbrisati polovinu svih početnih kancelarijskih poslova. Takođe, sve više izvršnih direktora s Volstrita upozorava da će uspon vještačke inteligencije ozbiljno ugroziti radna mjesta.
„AI će doslovno zamijeniti polovinu svih kancelarijskih radnika u SAD-u“, izjavio je početkom ovog mjeseca izvršni direktor Forda, Jim Farley.
Tehnološka kompanija iz Silicijumske doline, Intel, takođe je najavila da će ove godine ukinuti 25.000 radnih mjesta. Ovo predstavlja drugi veliki talas otpuštanja u dvije godine. Microsoft je u julu objavio da planira smanjiti oko četiri odsto svoje globalne radne snage.
Riječ je o oko 9.000 radnih mjesta u različitim timovima, regijama i nivoima iskustva. Talas otpuštanja potaknut vještačkom inteligencijom označava veliku promjenu za američke radnike, nakon što su otkazi godinama bili koncentrisani na američke proizvodne pogone.
Sada ta otpuštanja pogađaju visokoobrazovane radnike iz srednje i više srednje klase. Demografska grupa koja je najteže pogođena su muškarci u dobi od 22 do 27 godina, koji su nedavno diplomirali. Sada su nezaposleni u većem procentu nego opšta populacija.
Goldman Sachs testira vještačku inteligenciju u bankarstvu
Tome u prilog ide i nedavna vijest prema kojoj Goldman Sachs testira prvog AI softverskog inženjera na svijetu. On će se, ako sve bude teklo prema planu, pridružiti 12.000 ljudi koji u toj banci rade isti posao.
Autonomnog softverskog inženjera kreirao je startup za vještačku inteligenciju Cognition. Program nazvan Devin postao je poznat u tehnološkim krugovima. Objavljeni su demo snimci koji prikazuju kako izvršava čak i vrlo zahtjevne zadatke uz minimalnu ljudsku intervenciju.
U Goldman Sachsu, jednoj od vodećih investicionih banaka na svijetu, ovaj snažniji oblik vještačke inteligencije ima potencijal povećati produktivnost zaposlenih za tri do četiri puta u odnosu na prethodne AI alate.
Prema izvještaju istraživačkog odjela Bloomberga iz januara, banke širom svijeta mogle bi u sljedeće tri do pet godina ukinuti i do 200.000 radnih mjesta usljed implementacije AI-ja.
Što se carina tiče, one su najsnažniji potres izazvale u autoindustriji.
Porsche je tako potvrdio da planira ukinuti još 1.900 radnih mjesta u naredne četiri godine, uz već ranije najavljena otpuštanja 2.000 radnika.
Nissan je ove sedmice objavio da će do 2027. godine otpustiti oko 20.000 zaposlenih, o čemu je pisala Financa.ba. Ovo je znatno više od prethodno planiranih 9.000, pri čemu će zatvoriti i sedam fabrika širom svijeta.
I Ford planira ukinuti gotovo 4.000 radnih mjesta u Evropi u sljedeće tri godine, oko 14 odsto svoje radne snage u regionu, dok Volkswagen planira zatvoriti najmanje tri fabrike u Njemačkoj i otpustiti desetine hiljada zaposlenih.
