Evropski lideri vrše pritisak na Vašington da pojača pritisak sankcijama na Moskvu dok nastoje da oblikuju ishod sastanka Donalda Trampa i Vladimira Putina, koji bi mogao odrediti sudbinu Ukrajine i dugoročnu bezbjednost kontinenta.

Uoči razgovora između američkog predsjednika i njegovog ruskog kolege na Aljasci u petak, evropske prijestonice žure da formiraju jedinstveni front oko formata i sadržaja sastanka, koji bi mogao predstavljati prekretnicu u ruskoj invaziji.

Na samitu u subotu, čiji je domaćin bio britanski ministar spoljnih poslova Dejvid Lami, a kojem je prisustvovao i američki potpredsjednik Džej Di Vens, evropski i ukrajinski bezbjednosni savjetnici poručili su da bi Vašington trebalo da poveća pritisak na Rusiju prijetnjama sankcijama, prema riječima nekoliko zvaničnika koji su bili prisutni ili su upoznati sa razgovorima.

„Putin djeluje samo pod pritiskom“, rekao je u nedjelju njemački kancelar Fridrih Merc. „Očigledno vojni pritisak nije dovoljno jak, a američke sankcije još nijesu primijenjene. Da jesu, uticaj na rusku ekonomiju bio bi značajan. Pozivam američkog predsjednika da to učini.“

Merc, koji je trebalo da razgovara sa Trampom u nedjelju, dodao je da sastanak na Aljasci mora donijeti opipljive rezultate. „Ili u pravcu povećanja pritiska na Rusiju, ili da Rusija sama shvati da se ovaj rat ne može nastaviti.“

Evropski zvaničnici takođe su istakli da bi svaki budući sporazum o prekidu vatre morao da se sprovodi uz stroge sankcije za bilo kakva kršenja, kako bi se obezbijedilo da Rusija ne može zadržati ekonomske koristi od mira prije nego što nastavi rat.

Vens je u nedjelju opisao planirani sastanak kao „veliki proboj za američku diplomatiju“, navodeći da je cilj pronaći dogovoreno rješenje na teritoriji „gdje ubijanje prestaje“.

„I Rusi i Ukrajinci će, vjerovatno, na kraju dana biti nezadovoljni tim“, rekao je za Fox News.

Američki potpredsjednik takođe je upozorio Evropu da SAD više neće finansirati Ukrajinu u obimu kao ranije. „Ako vam je toliko stalo do ovog sukoba, trebalo bi da budete spremni da odigrate direktniju i značajniju ulogu u finansiranju ovog rata sami“, poručio je.

Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski, u svom večernjem obraćanju u nedjelju – kada je izvijestio da su ruske snage bombardovale južni grad Zaporožje navođenim zračnim bombama – rekao je: „Svi vide da Rusija nije napravila nikakav stvarni korak ka miru, nikakvu akciju na kopnu ili u vazduhu koja bi mogla spasiti živote.“

„Zato su potrebne sankcije, potreban je pritisak. Potrebna je snaga – Sjedinjenih Država, Evrope… Ako Rusija ne želi da zaustavi rat, onda se mora zaustaviti njena ekonomija.“

Evropa takođe posmatra zamrznutu rusku suverenu imovinu kao polugu, a Brisel razmatra ideju korišćenja te imovine za finansiranje Ukrajine, rekla su dva zvaničnika EU. Jedan prijedlog uključivao bi uzimanje gotovine akumulirane u belgijskoj klirinškoj kući Euroclear od 190 milijardi eura ruske imovine i njeno pozajmljivanje Ukrajini, naveli su.

„U nekom trenutku moglo bi se raspravljati o tome šta učiniti sa tom imovinom ako Rusija ne nadoknadi Ukrajini štetu koju je izazvala“, rekao je visoki zvaničnik EU.

Merc je dodao da Evropljani insistiraju da Zelenski prisustvuje sastanku na Aljasci.

S obzirom na Trampovu namjeru da sa Putinom razgovara o mogućim teritorijalnim ustupcima, Evropljani traže snažne bezbjednosne garancije za Ukrajinu kao dio bilo kakvog rješenja.

„Bezbjednosne garancije su od najveće važnosti za Ukrajinu“, rekao je jedan zvaničnik EU, dodajući: „Najjača bezbjednosna garancija bila bi da nema ograničenja za ukrajinske oružane snage i podršku trećih zemalja Ukrajini.“

Evropske prijestonice takođe se protive bilo kakvim ograničenjima ukrajinske vojske, kao i zapadne vojne i finansijske pomoći Ukrajini.