U Evropi su toplotni talasi postali češći, topliji i dugotrajniji od 2000. godine, trend koji je usko povezan s klimatskim promjenama.
Posljednjih godina zabilježene su rekordne temperature, posebno u južnoj Evropi. Tropski dani javljaju se i ranije tokom godine, što naglašava promjenu sezonskih vremenskih obrazaca. Primjera radi, u julu 2024. zabilježen je najduži toplotni talas ikada registrovan u jugoistočnoj Evropi, prenosi Seebiz.eu.
Tokom ljeta 2024. jugoistočna Evropa imala je i rekordnih 23 tropske noći, što je znatno iznad prosjeka od osam i prethodnog rekorda od 16 iz 2012. godine. Iste godine, 37 odsto Evrope zabilježilo je više tropskih noći od prosjeka, posebno na jugoistoku. U južnoj Grčkoj neka područja su imala i do 55 tropskih noći više od prosjeka, veći dio Italije do 50 više, zapadna Turska do 40 više, a dijelovi Hrvatske, Srbije, Mađarske, Rumunije i Bugarske do 35 više, piše Ceeenergy.
Toplotni talasi i rast potražnje za električnom energijom u 2025.
U periodima toplotnih talasa potražnja za električnom energijom može porasti za oko 3,5–10,6 odsto, ili čak 5–14,5 odsto u slučajevima takozvanih mega-toplotnih talasa, prenosi Seebiz.eu.
U 2025. godini najekstremnije temperature počele su sredinom juna, s toplotnim talasom između 23. juna i 3. jula, kada je ukupna potražnja za električnom energijom u EU porasla za 7,5 odsto u odnosu na prethodnu godinu, prema podacima Eurelectrica.
Između kraja juna i početka jula 2025. dnevna potražnja za električnom energijom u Evropi porasla je i do 14 odsto, što je uzrokovalo dvostruki ili trostruki rast dnevnih cijena električne energije, prema analizi energetskog think-tanka Ember. Tokom najtoplijih dana, razlike u cijenama električne energije premašile su 400 eura po megavat-satu (MWh) u Njemačkoj i 470 eura/MWh u Poljskoj.
Dana 9. juna temperature u Albaniji dostigle su 37,6 stepeni Celzijusa. Dana 26. juna Hrvatska je zabilježila 38,2, Slovenija 38,4, Srbija 40,7, Sjeverna Makedonija 41,7, a Turska 39,5 stepeni. Živa u Grčkoj 27. juna popela se na 43,2 stepena. U Bosni i Hercegovini 3. jula temperature su dostigle 41 stepen, a Bugarska je 26. jula zabilježila 43,5 stepeni, dok je Rumunija odmah iza nje sa 41,3 stepena.
Ove temperature direktno su se odrazile na potrošnju električne energije u većini mjesta, izazivajući skokove i nove rekorde potrošnje.
Rekordi u regionu
U Srbiji je 26. juna potrošnja električne energije iznosila 98,5 gigavat-sati (GWh), približivši se prošlogodišnjem vrhuncu od 105,8 GWh zabilježenom 17. jula. Od sredine juna do 7. jula dnevna potrošnja bila je 15–20 odsto veća nego u istom periodu prošle godine.
U Grčkoj je 25. jula potrošnja električne energije dostigla rekordne nivoe. Dan ranije, 24. jula, zabilježen je vrhunac od 10.798 megavata (MW) — najviša vrijednost do sada u ovoj godini. Prosječna cijena veleprodajne električne energije za 25. jul premašila je 142 eura/MWh, što je najviša cijena od početka ljeta. Temperatura je u nekim dijelovima zemlje prelazila 40 stepeni.
U Turskoj je 23. jula postavljen novi nacionalni rekord kada je maksimalna trenutna potražnja za električnom energijom dostigla 58.328 MW. Rekordna dnevna potrošnja električne energije zabilježena je 24. jula, iznosivši 1.228.869 MWh (prosječno opterećenje od oko 51.204 MW tokom 24 sata). U to vrijeme u pojedinim dijelovima zemlje zabilježeno je i 50 stepeni.
Turska je predvodila rast potražnje za električnom energijom u Evropi 2024. godine, učestvujući sa četvrtinom ukupnog rasta kontinenta. Od ukupnog povećanja od 5,7 odsto, čak 4 odsto bilo je posljedica veće potražnje za hlađenjem zbog toplotnih talasa — najtoplijeg ljeta u posljednjih 54 godine.
U Albaniji je u prvih šest dana jula 2025. potrošnja električne energije porasla za 20 odsto u odnosu na isti period 2024. godine. Pored visokih temperatura, povećana turistička aktivnost takođe je doprinijela rastu. U prvom sedmičnom prosjeku jula 2024. dnevna potražnja je bila oko 18,6 miliona kilovat-sati (kWh), dok je ove godine porasla na prosječnih 22,4 miliona kWh.
Hidroenergija u opasnosti
Istovremeno, suša pogađa mnoge regione, smanjujući proizvodnju hidroenergije. Ove godine proizvodnja hidroenergije u Srbiji bila je za oko 20 odsto manja nego prošle. U Sloveniji je u junu bila 40 odsto manja u odnosu na isti mjesec prethodne godine, dok je u Hrvatskoj bila 23 odsto ispod višegodišnjeg prosjeka.
Nije ugrožena samo hidroenergija. Prema jednoj studiji, toplotni talasi povezani su sa smanjenjem proizvodnje energije vjetra do 30,8 odsto, uz varijacije po zemljama.
Od obnovljivih izvora energije, solarna energija može imati koristi od obilja sunčeve svjetlosti tokom toplotnih talasa, iako prevelike temperature mogu smanjiti efikasnost solarnih panela. Zato toplotni talasi ne pogoduju nužno obnovljivim izvorima, što može dovesti do promjena u energetskom miksu. Važnost uvoza električne energije mogla bi da raste, posebno jer potražnja za hlađenjem tokom ljeta nije jednako visoka u sjevernijim dijelovima kontinenta kao na jugu.
