Slovenija, Rumunija i Hrvatska bile su među zemljama Centralne i Istočne Evrope (CIE) koje su se u 2024. suočile sa rastom stope insolventnosti (stope stečajeva) uprkos ekonomskom oporavku u regionu, saopštila je globalna osiguravajuća kompanija Coface.
„Nakon turbulencija iz 2023, makroekonomski pokazatelji sugerisali su olakšanje. Međutim, mnoge kompanije, posebno u sektoru proizvodnje i transporta, već su pretrpjele previše šokova. Porast insolventnosti odražava dublje strukturne probleme i odloženi uticaj prethodnih kriza“, izjavio je u srijedu Mateuš Dadej, regionalni ekonomista za Coface CIE, povodom godišnjeg izvještaja o insolventnosti za ovaj region, prenosi seenews.
U Sloveniji je broj stečajnih postupaka porastao za 32,4% na godišnjem nivou u 2024, dostigavši 769 slučajeva. Najveći udio imao je građevinski sektor (29,26%), zatim usluge za biznise i građane (22,63%), dok je finansijski sektor imao najmanji udio (0,91%). Porast bankrota povezan je sa globalnim ekonomskim izazovima, usporenim oporavkom i strožijim finansijskim uslovima, navodi se u izvještaju.
U Rumuniji je broj stečajeva porastao za 9,4% u 2024. godini, dostigavši 7.274 slučaja. U poređenju sa 2023, broj insolventnosti među kompanijama sa prihodima većim od pet miliona eura porastao je za oko 75%. Najveći broj stečajeva zabilježen je u sektoru veleprodaje i maloprodaje, uključujući popravku motornih vozila i motocikala, sa udjelom od 26% u ukupnom broju, i pored rasta tog sektora od 2,1% tokom godine. Prema izvještaju, sektor je pogođen rastom minimalne zarade, povećanim troškovima energije i transporta, te rastom poreza i dažbina.
U Hrvatskoj je u 2024. pokrenuto 4.795 stečajnih postupaka, što je porast od 7,34% na godišnjem nivou. Glavni razlozi bili su dugotrajne blokade bankovnih računa i visoki nivoi zaduženosti. Od ukupnog broja, građevinski sektor imao je najveći udio stečajeva (32,9%), slijede usluge za biznise i građane (18,1%), te transportni sektor, uključujući motorna vozila, motocikle i druga prevozna sredstva (10,24%).
Suprotno tome, Srbija i Bugarska zabilježile su pad broja insolventnosti u 2024. u odnosu na prethodnu godinu, sa smanjenjem od 12,1% i 5,7%, zahvaljujući stabilnijim ekonomskim uslovima, navodi Coface. U Srbiji je pad uglavnom rezultat manjeg broja postupaka prinudnog poravnanja, dok je u Bugarskoj snažna potrošnja domaćinstava, podstaknuta rastom realnih zarada, pomogla sektorima orijentisanim na potrošače, uprkos padu izvoza i rastu troškova preduzeća.
Izvještaj Coface-a o CIE, koji obuhvata Sloveniju, Rumuniju, Hrvatsku, Srbiju, Bugarsku, Poljsku, Mađarsku, Latviju, Estoniju, Češku, Slovačku i Litvaniju, a koji je prenio seenews, navodi da je region u 2024. zabilježio prosječan rast BDP-a od 2,6%, u poređenju sa 0,8% u 2023, zahvaljujući padu inflacije, rastu realnih zarada i snažnoj privatnoj potrošnji. Ipak, broj stečajeva je takođe porastao. Isključujući Mađarsku, gdje su regulatorne promjene uticale na brojke, broj stečajeva je porastao za 3% u odnosu na 2023, dostigavši 30.680 slučajeva.
„Očekujemo blago poboljšanje trenda insolventnosti u 2025. Odlučujući faktori biće oslobađanje odloženih EU fondova i oporavak potrošnje domaćinstava. Međutim, strogi uslovi kreditiranja i neizvjesnosti u globalnoj trgovini – posebno sve izraženije tenzije između SAD-a i EU – predstavljaju značajan negativan rizik za naš scenario“, poručio je Dadej.
