Američki predsjednik Donald Tramp ponovo prijeti zaoštravanjem trgovinskog rata sa Evropom, a u pitanju su i troškovi transporta proizvoda poput automobila, farmaceutskih artikala i dijelova za avione preko Atlantika.
Tramp je u petak na društvenim mrežama pozvao na uvođenje novih 50% carina na uvoz iz Evropske unije počev od 1. juna, navodeći da trgovinski pregovori sa EU „ne vode nikuda“. Takođe je naglasio da je veliki američki trgovinski deficit sa evropskim zemljama „neprihvatljiv“.
Koliko je važna trgovina između SAD-a i EU?
Ova prijetnja pogađa blok od 27 zemalja koji čini najvećeg trgovinskog partnera SAD-a, ispred Meksika, Kanade i Kine. U 2024. godini, SAD su uvezle robu iz EU u vrijednosti od oko 606 milijardi dolara, dok su izvezle oko 370 milijardi dolara, prema pisanju Wall Street Journala. Ova neravnoteža je ključna tačka Trampove politike, kojom putem carina pokušava ojačati domaću proizvodnju.
Prema podacima Zavoda za ekonomsku analizu (BEA), trgovina robom i uslugama sa EU činila je oko 4,9% BDP-a SAD-a tokom 2024. godine – što je više nego trgovina sa Kinom, koja je iznosila 2,2% BDP-a.
Kako izgleda uvoz SAD-a iz EU?
Najveći pojedinačni evropski izvozni proizvod u SAD su farmaceutski proizvodi, sa ukupnom vrijednošću od 127 milijardi dolara u 2024. godini. Evropa je dom kompanija poput Bayera i Sanofija, ali značajan dio potiče i iz američkih farmaceutskih pogona u Irskoj, koja ima niske poreze i tako privlači investitore.
Među ostalim ključnim proizvodima koje SAD uvoze iz EU nalaze se i automobili (45,2 milijarde dolara), kao i razne vrste mašina. Takođe se uvozi vino (5,4 milijarde dolara) i parfemi (4,4 milijarde dolara).
Koji su najveći američki izvozni proizvodi u EU?
Evropa je veliki kupac američke nafte, gasa, aviona, automobila i krvnih derivata poput plazme. SAD su u 2024. u EU izvezle avione i dijelove za avione u vrijednosti od 32,3 milijarde dolara, kao i vozila u vrijednosti od 12,4 milijarde dolara – od kojih su mnoga zapravo evropske marke (BMW, Mercedes) proizvedeni u američkim pogonima.
SAD su, takođe, veliki akter na globalnom tržištu plazme i prošle godine su u EU izvezle krvne proizvode u vrijednosti od 5,2 milijarde dolara.
Kakva je situacija u sektoru usluga?
Iako su SAD 2024. imale deficit u trgovini robom sa EU od 235,6 milijardi dolara, kad se uključe usluge, taj deficit se smanjuje na 161 milijardu dolara.
Trgovinu uslugama je teže pratiti jer one ne prolaze kroz carinu – npr. poslovno savjetovanje, bankarstvo i tehnologije. SAD tvrde da su prošle godine u EU izvezle usluge u vrijednosti od oko 277 milijardi dolara, dok su uvezle 201 milijardu dolara. EU je u više navrata najavljivala da bi mogla uvesti mjere protiv američkih tehnoloških kompanija kao odgovor na eventualne carine.
Kako je završio prethodni trgovinski rat između SAD-a i EU?
Tokom 2018. godine, u svom prvom mandatu, Tramp je uveo 10% carina na aluminijum i 25% na čelik, pozivajući se na razloge nacionalne bezbjednosti. EU je odgovorila carinama na američki izvoz vrijedan više od 3 milijarde dolara, uključujući traperice, burbon i Harley-Davidson motocikle.
U 2021. godini, Bajdenova administracija postigla je sporazum sa EU kojim su carine ublažene – SAD su dozvolile određenu kvotu evropskog čelika i aluminijuma bez carine, dok je EU suspendovala svoje kontramjere.
(Izvor: Seebiz)
