Još uvijek postoji prostor za smanjenje kamata Evropske centralne banke (ECB), s obzirom na to da i u eurozoni opada stopa inflacije, rekao je član izvršnog odbora ESB-a Piero Cipollone u intervjuu za Reuters.
Cipollone (63) je italijanski ekonomista koji je ranije bio na poziciji viceguvernera italijanske centralne banke, a imenovan je u to najviše šestočlano tijelo ESB-a u novembru 2023.
Cipollone je dodao da bi trgovinski sukob američke administracije s Kinom mogao imati određene negativne posljedice za čitavu eurozonu, koja obuhvata 20 država članica Evropske unije.
Od juna prošle godine ECB je već pet puta smanjivalao kamatne stope, jer zabrinutost zbog slabog ekonomskog rasta postaje sve značajnija u odnosu na zabrinutost zbog rasta cijena. Investitori procjenjuju da bi ove godine mogla uslijediti još tri smanjenja kamata, u pokušaju da se podstakne ekonomski oporavak evrozone, koja već dvije godine stagnira.
Cipollone ističe da se svi članovi izvršnog odbora slažu da “još uvijek postoji prostor za smanjenje kamata.”
Međutim, rast cijena energenata s jedne strane i globalne trgovinske tenzije s druge strane guraju politiku ECB-a u različitim pravcima, tako da zasad “nema smisla” čvrsto se opredjeljivati za bilo kakav konkretan potez – što uključuje i u javnosti očekivano smanjenje kamata u martu, dodaje Cipollone.
Ipak, stanje ekonomije u eurozoni nije se značajno promijenilo od decembra prošle godine, kada su projekcije ECB-a predviđale četiri smanjenja kamatnih stopa u 2025. godini, uključujući i prošlomjesečno smanjenje, pišu Financije.hr.
“I dalje se u globalu slažemo oko toga u kojem pravcu treba ići, ekonomski temelji su ostali nepromijenjeni, tako da ne očekujem velike izmjene u tom pogledu… Približavanje ciljanoj stopi inflacije ide ruku pod ruku sa smanjenjem kamatnih stopa,” kazao je Cipollone.
Veliki faktor nesigurnosti je trgovinska politika SAD-a, i to bi moglo “ozbiljno pogoditi Evropu, čak i prije nego što dođe do bilo kakvih direktnih trgovinskih prepreka sa Evropskom unijom,” naglasio je Cipollone.
“Više me brine ako američki predsjednik Tramp krene u otvoreni trgovinski rat s Kinom… To je ozbiljnija prijetnja, jer se u Kini nalazi 35 procenata svih svjetskih proizvodnih kapaciteta.”
SAD su ove sedmice uvele carinu od 10 procenata na uvoz sve robe iz Kine, što je potom izazvalo određene kontramjere iz Pekinga. To znači da bi ograničavanje pristupa američkom tržištu moglo natjerati Kinu da preusmjeri robu na druga tržišta i prodaje je po dampinškim cijenama. U Evropi bi to moglo dovesti do pada cijena, ali i usporavanja ekonomskog rasta, kaže Cipollone.
Međutim, Cipollone umanjuje značaj potencijalnih tarifa koje bi SAD mogao nametnuti Evropi. Kazao je kako bi evropske kompanije mogle amortizovati dio povećanih troškova smanjenjem profitnih marži, dok bi u takvom scenariju neizbježno slabljenje evra u odnosu na američki dolar takođe donekle zaštitilo evropsku ekonomiju.
Cipollone je takođe govorio i o kriptovalutama te izrazio nadu da će Trampova namjera da ih veže uz američki dolar ubrzati uvođenje evropske digitalne valute.
ECB je 2023. predstavio svoj plan za uvođenje digitalnog evra za online plaćanja, koji bi funkcionisao slično američkom servisu PayPal. Takav sistem bi omogućio Evropljanima da digitalno i bez naknada međusobno plaćaju robu i usluge, a prema tom planu svaki građanin bi imao digitalni novčanik sa limitom do 3.000 digitalnih evra.
Američke ambicije da stvore tzv. stablecoin kriptovalute vezane za dolar mogle bi uspostaviti novi globalni sistem plaćanja, pa je neophodno razmišljati i o evropskoj alternativi takvog servisa. U junu 2023. Evropska komisija je predložila zakonski okvir za uspostavljanje takvog sistema, ali se od tada ništa nije promijenilo, nakon što su pojedini evroparlamentarci i bankari izrazili sumnju u realizaciju ovog projekta. No, sada bi se situacija mogla promijeniti.
“Političari sve više uviđaju važnost ovog pitanja… Postoji mogućnost da sada vidimo ubrzanje ovog procesa,” rekao je Cipollone.
Politički pregovori i razrada pravila mogli bi trajati do ljeta, dok bi finalna verzija novog sistema mogla ugledati svjetlo dana u novembru 2025., kada bi članovi ECB-a glasali o uvođenju digitalnog evra.
Cipollone napominje da bi američke stabilne kriptovalute, ako postanu globalno dominantno sredstvo plaćanja, mogle izazvati odliv depozita iz evropskih banaka, što bi oslabilo evropski bankarski sektor.
“Ako Evropljani počnu koristiti stablecoin za transakcije, i s obzirom na to da su oni uglavnom američki, tj. vezani za dolar, to bi značilo da se depoziti preusmjeravaju iz evropskih u američke banke,” kazao je Cipollone.
Trgovinske barijere i sukobi mogli bi usporiti ekonomski rast – ali nisu dovoljni da izazovu recesiju, naročito jer neki drugi sektori evropske privrede pokazuju otpornost.
Cipollone naglašava da je tržište rada stabilno, potrošnja bi mogla porasti, dok građevinski sektor bilježi snažan rast. Smanjenje kamatnih stopa doprinosi podsticanju ekonomske aktivnosti, pa čak i industrijska proizvodnja – koja je prethodne dvije godine bila u recesiji – pokazuje znakove oporavka.
“Možda nemamo ekonomski procvat, ali s druge strane, ne očekujem ni recesiju,” kazao je Cipollone. Čak i ako trgovinske tenzije dovedu do pada inflacije, drugi faktori – a posebno troškovi energenata – vrše pritisak na rast cijena, tako da su rizici za dosadašnje prognoze i dalje uravnoteženi.
