Građani Evropske unije (EU) troše u prosjeku oko 20 odsto raspoloživog dohotka na troškove stanovanja, pokazuju podaci Eurostata i na to otpada najveći dio troškova života za Evropljane.
U poslednje dvije decenije troškovi stanovanja su značajno porasli.
No, najprije valja definisati šta su troškovi stanovanja. Oni uključuju, prema Eurostatu, mjesečne troškove smještaja, što podrazumijeva i novac potrošen na vodu, struju i gas, odnosno grijanje.
Za one koji posjeduju stanove ili kuće, uključeni su troškovi kredita, dok su za podstanare uračunati troškovi kirije. Takođe su uzeti u obzir troškovi održavanja, osiguranja i poreza.
U 2023. godini u prosjeku je u EU 19,7 odsto raspoloživog dohotka odlazilo na troškove stanovanja. To je, naravno, variralo među pojedinim državama članicama i kretalo se od 11,6 odsto na Kipru do 35,2 odsto u Grčkoj.
Raspoloživi dohodak za ovu analizu, kako objašnjava Euronews, uključuje sav prihod od rada, prihod od investicija i nekretnina, transfere novca među domaćinstvima, kao i socijalne transfere primljene u gotovini i penzije.
Grčka je očigledan izuzetak po visini udjela troškova stanovanja, jer je na drugom mjestu Danska sa 25,9 odsto, nakon koje slijedi Njemačka sa 25,2 odsto.
Hrvatska se nalazi pri dnu liste sa prosjekom od 14,4 odsto. Ispod nas su još samo četiri zemlje – Portugal sa 14 odsto, Slovenija sa 13,8 odsto, Malta sa 12 odsto i Kipar sa pomenutih 11,6 odsto.
Prema Iliasu Nikolaidisu iz grčkog think-tanka diaNEOsis, koji se bavi socijalnim i ekonomskim temama, ekonomska kriza od prije više od deset godina uzrokovala je izdvojenost Grčke, budući da su tamošnja domaćinstva izgubila oko 40 odsto svojih prihoda između 2009. i 2014. godine, a inflacija je dodatno pogoršala situaciju. Istovremeno, kriza je održala cijene nekretnina niskima, što je privuklo potražnju iz inostranstva.
„Ta potražnja je podigla cijene, dok prihodi lokalnih domaćinstava nisu mogli to pratiti“, kazao je.
U zemljama Evropske zone slobodne trgovine (EFTA), kao što su Norveška i Švajcarska, troškovi stanovanja takođe imaju visok udio – oko 25 odsto.
Unutar velike četvorke EU, Njemačka prednjači sa 25,2 odsto, a slijede Francuska sa 17,9 odsto, Španija sa 17,2 odsto i Italija sa 14,5 odsto.
Ispod 15 odsto, gdje se nalazi i Hrvatska, vidljivo je u još pet zemalja.
Građani EU izloženi riziku siromaštva troše u prosjeku 38,2 odsto raspoloživog dohotka na stanovanje. Rizik siromaštva pogađa one čiji je raspoloživi dohodak ispod 60 odsto nacionalnog medijalnog dohotka.
Na primjer, u Grčkoj građani u riziku od siromaštva troše gotovo dvije trećine raspoloživog dohotka na stanovanje, a njihov procenat je u 2023. bio visokih 26,4 odsto, odnosno 2,7 miliona ljudi, prenose Financije.hr.
U periodu od 2020. do kraja 2023. udio troškova stanovanja je porastao u 17 od 30 zemalja za najmanje jedan procenatni poen. U analizu su, osim članica EU, uključene Norveška, Švajcarska i Turska. Taj udio je opao za više od jednog procentnog poena u samo tri zemlje, a najviše u Bugarskoj – dva poena. Najveći rast zabilježen je u Mađarskoj – za 5,7 procenata, dok je u Norveškoj rast iznosio pet procenata.
Ipak, kako napominje Dara Turnbull iz evropske mreže nacionalnih organizacija koje se bave stanovanjem Housing Europe, omjer troškova stanovanja naspram raspoloživog dohotka ne odražava u potpunosti ozbiljnost situacije kada je u pitanju pristupačno stanovanje.
