Ministarstvo energetike i rudarstva, od preuzimanja dužnosti ministra Admira Šahmanovića za resor energetike u martu 2025. godine, realizovalo je konkretne i mjerljive rezultate u svim ključnim oblastima – energetici, rudarstvu, zakonodavstvu, strateškom planiranju i međunarodnoj saradnji – navedeno je za Bankar iz ovog resora, a povodom zvaničnog izvještaja o radu ministarstava u okviru Vlade.
“Za svega nekoliko mjeseci, Crna Gora je prepoznata kao lider energetske tranzicije u regionu, a reformski zamah Ministarstva potvrđen je i od strane Evropske komisije i Sekretarijata Energetske zajednice”, naveli su u izvještaju dostavljenom Bankaru.
Iz ministarstva energetike i rudarstva dostavili su izvješaj rada u prethodnom periodu.
⚡ ENERGETSKA TRANZICIJA I ZAKONODAVNI OKVIR
✅ Usvojen Zakon o korišćenju energije iz obnovljivih izvora (2024.godine), koji je u potpunosti usklađen sa EU direktivom, a za koji je do sada urađeno važnih 15 podzakonskih akata neophodnih za njegovu impementaciju
► Po prvi put uveden aukcijski model za izbor investitora u OIE – konkurentan, transparentan i predvidiv.
✅ Raspisana prva javna aukcija za solarne elektrane snage 250 MW
► Najveći pojedinačni investicioni ciklus u crnogorskoj energetici do sada.
✅ Usvojen novi Zakon o energetici, koji otvara put ka jedinstvenom tržištu EU.
► Uvodi mehanizme za:
- razvoj energetskih zajednica i aktivnih kupaca
- uvođenje dinamičkih cijena
- agregatora
- zaštitu građana kroz pojam energetskog siromaštva
► Jača institucionalni okvir za pravednu tranziciju i veća prava potrošača.
✅ Usvojen Zakon o sigurnosti snabdijevanja naftnim derivatima
► Osigurava stabilno, kvalitetno i pouzdano snabdijevanje tržišta.
✅ Postavljen strateški pravac za povezivanje tržišta sa Italijom do 2027.
► Cilj: druga žila kabla i pristupanje Crne Gore jedinstvenom evropskom tržištu električne energije.
✅ Ojačan institucionalni nadzor nad sektorom
► Kroz kontrolu zapošljavanja, unapređenje korporativnog upravljanja i otklanjanje naslijeđenih nepravilnosti.
📈 STRATEŠKO PLANIRANJE I KLIMATSKA POLITIKA
✅ Pokrenuta javna rasprava o Nacionalnom energetskom i klimatskom planu (NECP)
► Definisani prioriteti do 2030. i projekcije do 2050:
- dekarbonizacija,
- ubrzan razvoj OIE,
- jačanje mreže i skladišnih kapaciteta,
- energetska efikasnost,
- pravedna tranzicija – posebno za region Pljevalja.
✅ Formiran Savjet za pravednu tranziciju
► U toku izrada Plana pravedne tranzicije Crne Gore, važnog za:
- povlačenje sredstava iz EU fondova
- privlačenje investicija
- dugoročne socio-ekonomske reforme
✅ Formiran Savjet za obezbjeđivanje sigurnosti snabdijevanja naftnim derivatima
- prati promjene i kretanja na tržištu naftnim derivatima i shodno tome preporučje i donosi mjere
- praćenje procesa uspostavljanja obaveznih rezervi naftnih derivata
📉 ENERGETSKA EFIKASNOST I INFRASTRUKTURNI RAZVOJ
✅ U okviru MEEP projekta (Svjetska banka) uspješno završeno unapređenje energetske efikasnosti u 7 zdravstvenih ustanova, sa ukupnom investicijom od 4,5 miliona eura.
✅ U okviru PEEPB projekta (Njemačka razvojna banka – KfW):
► Završeni radovi na unapređenju energetske efikasnosti u 4 obrazovne ustanove u Baru i na Cetinju:
- JU OŠ “Lovćenski partizanski odred” (Cetinje)
- JU Gimnazija “Petar Lubarda” (Cetinje)
- JU OŠ “Jugoslavija” (Bar)
- JU OŠ “Srbija” (Bar)
► U pripremi je potpisivanje ugovora za još 3 obrazovna objekta na sjeveru Crne Gore:
- JU OŠ “Vuk Karadžić” (Berane)
- JU OŠ “Vladislav Ribnikar” (Bijelo Polje)
- JU OŠ “Risto Ratković” (Bijelo Polje)
✅ U toku su radovi na izgradnji Doma starih u Risnu, vrijednosti 6,56 miliona eura.
✅ Kroz Investicioni okvir za Zapadni Balkan (WBIF), Ministarstvo je obezbijedilo 14,8 miliona eura za realizaciju 3 infrastrukturna projekta iz oblasti elektroenergetske mreže za projekte:
- dalekovod 110kv Herceg Novi-Vilusi
- uvodjenje SCADA sistema za distributivnog operatora Crne Gore
- TS 400/110kv Brezna II faza
✅ u okviru aktuelnog WBIF poziva aplicirano je sa još 3 nova projekta, ukupne vrijednosti granta 14,23 miliona eura i to:
- Rekonstrukcija i proširenje postrojenja 220/110kv TS Perućica i zamjena autotransformatora u TS 400/220/110 kv Pljevlja 2
- Unapredjenje energetske efikasnosti u javnim zgradama – izgradnja studentskog doma na Cetinju
- Grant za tehničku podršku za 400kv DV Brezna- Pivska planina-Sarajevo
✅ Transbalkanski koridor
- Do kraja godine planira se završetak sekcije koridora Čevo – Pljevlja, projekat koji je godinama unazad bio blokiran.
- Intenzivirane aktivnosti na nastavku realizacije čitavog koridora na teritoriji Crne Gore, usvajanjem Detaljnog prostornog plana Pljevlja – Bajina bašta, čime ovaj projekat dobija novu ubrzanu dinamiku.
- Ovo je važan međunarodni projekat koji ima za cilj da pojača kapacitete nacionalne energetske mreže i snažnije povezuje Crnu Goru sa regionom i šire.
⛏️ ODRŽIVO I TRANSPARENTNO RUDARSTVO
✅ Finalizacija dva sistemska zakona:
- Zakon o geološkim istraživanjima
- Zakon o rudarstvu
► Cilj: efikasniji nadzor nad korišćenjem resursa, veća pravna sigurnost i bolja zaštita životne sredine.
✅ Usvojen Plan koncesija za 2025. godinu
► Definisane prioritetne lokacije za istraživanje i eksploataciju mineralnih sirovina, uz primjenu principa održivosti, planskog razvoja i zaštite javnog interesa.
✅ Zaključen 1 ugovor o koncesiji za detaljna geološka istraživanja i eksploataciju.
► Još 3 ugovora u završnoj fazi zaključenja.
✅ Objavljena je Odluka o izboru najpovoljnije ponude za dodjelu Ugovora o koncesiji za eksploataciju ležišta energetske mineralne sirovine mrkolignitnog uglja pljevaljskog ugljonosnog basena “Potrlica”, “Kalušići”, “Grevo” i “Rabitlje” opština Pljevlja, na osnovu koje će se potpisati Ugovor o koncesiji sa Rudnikom uglja AD Pljevlja
✅U fazi javne rasprave je Dopuna Plana davanja koncesija za detaljna geološka istraživanja i eksploataciju za 2025.godinu
🌍 MEĐUNARODNO PRIZNANJE I LIDERSKA POZICIJA
Na sastanku ministara Energetske zajednice u Atini, Crna Gora je potvrđena kao lider u regionu po stepenu usklađenosti sa zakonodavstvom EU i sprovođenju zelene tranzicije.
Tokom bilateralnih susreta sa komesarom Donom Jorgensenom i direktorom Sekretarijata Energetske zajednice Arturom Lorkowskim, Crna Gora je pohvaljena zbog:
- brzih reformi,
- konkretnih rezultata,
- jasne političke volje da predvodi tranziciju.
✅ REFORMSKA AGENDA
Ministarstvo aktivno sprovodi Reformsku agendu za Zapadni Balkan u oblasti energetike, uz direktan priliv sredstava iz EU budžetske podrške.
Po pitanju realizacije reformske agende od 9 planiranih koraka Ministartvo energetike i rudarstva je Evropskoj komisiji pocetkom jula 2025. godine podnijelo izvjestaj o realizaciji 7 koraka.
Realizacija preostala 2 koraka koji se odnose na transpoziciju paketa integracije električne energije (u poodmakloj fazi) i objave prve aukcije za tržišne premije za obnovljive izvore energije (završeno) i očekuje se da će biti realizovani u narednom izvještajnom periodu (decembar 2025).
ZAKLJUČAK
Energetska tranzicija više nije plan – ona se već sprovodi.
Crna Gora danas ima: 🔹 zakonske temelje za ubrzanu modernizaciju sektora,
🔹 institucionalni kapacitet da bude kredibilan partner investitorima,
🔹 jasnu evropsku viziju održive, pravedne i stabilne energetske budućnosti.
👉 Ministarstvo energetike i rudarstva nastavlja, u istom ritmu, ubrzanom dinamikom da radi odgovorno, strateški i partnerski, jer samo tako gradimo energetski nezavisnu i evropsku Crnu Goru.
