Kvar na hidrauličnom sistemu doveo je do popuštanja stajnog trapa stelt bombardera Nortrop Gruman B-2 Duh (Northrop Grumman B-2 Spirit) tokom slijetanja, što je za posljedicu imalo požar i dovelo do rashodovanja aviona, utvrdila je komisija za istragu nesreće. U široj javnosti poznat kao nevidljivi bombarder, B-2 je najskuplji avion ikada proizveden, sa cijenom od preko dvije milijarde dolara po primjerku, kada se uračuna cjelokupni program i naknadne modernizacije, prenosi aero.telegraf.rs.
U izveštaju koji je Ratno vazduhoplovstvo SAD (United States Air Force – USAF) objavilo prošle nedjelje, navodi se i da je konstrukcioni nedostatak stajnog trapa doprineo incidentu, kao i pogrešna odluka komandira vatrogasne jedinice da ne upotrebi odmah protivpožarnu pjenu.
B-2 iz 509. bombarderskog vinga iz baze Vajtmen (Whiteman AFB) u saveznoj državi Misuri, nazvan Duh Havaja (Spirit of Hawaii), poletio je 10. decembra 2022. ujutro, a kasnije se bez problema vratio, prenosi aero.telegraf.rs.
Detalji iz izveštaja
Prilikom prilaska pisti, pilot je spustio stajni trap. Sva tri poklopca trapa otvorila su se uobičajeno, ali je potom “došlo do otkaza spojnica ventila na desnom trapu, što je izazvalo brz gubitak hidraulične tečnosti i pritiska u glavnom sistemu”, navodi se u izveštaju.
U pilotskoj kabini pojavila su se upozorenja, a računar aviona prebacio je na rezervni sistem kako bi pokušao da ponovo uspostavi pritisak potreban za izvlačenje desnog trapa. Međutim, i rezervni sistem je počeo da gubi hidrauličnu tečnost i pritisak, pa je računar stalno prebacivao između primarnog i rezervnog sistema, tražeći način da spusti trap.
Pilot je izveo hitno spuštanje desnog trapa, što je na kraju uspjelo. Posada je obavijestila kontrolu letenja da ima vanrednu situaciju zbog kvara na hidraulici i da mora da sleti. U bazi su odmah aktivirani vatrogasci, hitna pomoć i spasilačke ekipe.
Točkovi nisu izdržali: Krilom zaparao pistu
Neposredno po dodiru sa pistom, levi stajni trap koji nije bio zabravljen pod težinom aviona je popustio, odnosno izgubio oslonac. Kada su piloti shvatili da je desni trap uvučen, a avion zanosi ulevo, vođa vazduhoplova je preuzeo upravljanje i snažno povukao kormilo pravca udesno, “stojeći iznad sedišta i pritiskajući desnu kočnicu koliko god je mogao”.
Levo krilo aviona vuklo se stotinama metara po pisti, pri čemu je beton razderao vrh krila do tačke pucanja rezervoara za gorivo, što je izazvalo požar. Avion se zaustavio skoro kilometar dalje od mesta gde je trap popustio, ostavljajući iza sebe trag zapaljenog goriva. Piloti su ostali nepovređeni i napustili su avion bez katapultiranja.
Greška u gašenju: Vodom na zapaljeno gorivo
Komandir vatrogasne jedinice naredio je da se požar gasi isključivo vodom, vjerujući da se specijalna pjena koristi samo kao “posljednja opcija”. Tek posle tri i po minuta dozvolio je upotrebu pjene, koja je daleko efikasnija za gašenje zapaljivih tečnosti.
Nakon što je spoljašnji požar djelimično suzbijen, vatrogasci su krenuli da priđu avionu i ugase unutrašnju vatru ručnim crijevima s vodom. Međutim, tridesetak minuta nakon slijetanja eksplodirao je rezervoar u lijevom krilu. To je ponovo primoralo ekipe da koriste pjenu.
Deset minuta kasnije, dok su se vatrogasci ponovo približavali, eksplodirao je još jedan rezervoar, snažnijom detonacijom koja je odbacila dio oplata aviona širine skoro dva metra i umalo pogodila vatrogasce, navodi se u izveštaju komisije, prenosi aero.telegraf.rs.
Ova druga eksplozija otvorila je put ka unutrašnjem požaru, pa su vatrogasci mogli direktno da gađaju plamen vodom. Požar je potpuno ugašen oko sat vremena nakon nesreće.
Komisija je utvrdila da je osnovni uzrok bio kvar na spojnici ventila hidraulike, a da su konstrukcioni nedostatak glavnog stajnog trapa i odlaganje upotrebe protivpožarne pene značajno doprineli razmerama požara i šteti.
Popravka piste je plaćena 27.500 dolara, dok su levi trap i krilo pretrpeli štetu veću od 300 miliona dolara. Ratno vazduhoplovstvo je procenilo da popravka nije isplativa i avion je povučen iz upotrebe.
Najskuplji avion na svetu
Nortrop Gruman B-2, strateški stelt bombarder američkog Ratnog vazduhoplovstva, poleteo je prvi put 1989, a u operativnu upotrebu ušao je 1. januara 1997. Vatreno krštenje doživeo je tokom NATO agresije na SR Jugoslaviju tokom operacije Združena snaga (Allied Force) 1999. godine, a kasnije je učestvovao i u operacijama u Avganistanu, Iraku i više udara na ciljeve u Libiji, kao nedavno na nuklearna postrojenja u Iranu.
Od ukupno 21 proizvedenog primjerka, dva primjerka su uništena u mirnodopskim nesrećama. Duh Kanzasa (Spirit of Kansas) je izgubljen u februaru 2008. prilikom polijetanja iz baze Andersen na Guamu, srušio zbog tehničkog kvara, dok se posada spasla katapultiranjem. Prema američkim zvaničnim podacima, nijedan B-2 nije stradao dejstvom neprijatelja.
U vrijeme kada su B-2 ušli u službu 1990-ih, svaki je koštao oko 1,2 milijarde dolara i bio je najskuplji ikada proizveden avion. Povećano za inflaciju i dodatne troškove programa, cijena po primjerku se danas procjenjuje na više od dvije milijarde. U upotrebi ih je ostalo još 19, a planirano je da budu povučeni početkom 2030-ih, prenosi Defence News.
(Aero.rs)
