Činjenica da je čak 46 odsto stanova u Crnoj Gori prazno predstavlja alarmantno stanje. To se navodi u publikaciji “Profil države Crne Gore u oblasti urbanog razvoja, stanovanja i upravljanja zemljištem”, koju je objavila Ekonomska komisija za Evropu (UNECE).
U dokumentu se podsjeća da je popisom iz 2023. godine u Crnoj Gori evidentirano ukupno 392.909 stanova – 78.205 više nego na popisu 2011.
„Međutim, samo 72 odsto stanova namijenjeno je za stanovanje, dok se ostatak koristi u druge svrhe: na primjer, za turističku djelatnost i stanove za odmor“, ukazuje se.
Pritom, ni svi stanovi za stalno stanovanje nisu zapravo nastanjeni – 75 odsto jeste, ostali su privremeno prazni ili napušteni.
„Što znači da je od ukupnog broja stanova za stanovanje u Crnoj Gori samo 54 odsto kontinuirano nastanjeno“, dodaje se u dokumentu.
Stambeni fond raste mnogo brže od stanovništva
Iako je stambeni fond između dva popisa (2011 i 2023) porastao za 26 odsto, stanovništvo je poraslo samo za dva odsto, a broj domaćinstava za 15 odsto.
„Dakle, stambeni fond rastao je znatno brže od stanovništva, uz neravnomjernu distribuciju investicija“, navodi se.
Iznad EU prosjeka po broju stanova
Crna Gora je u 2023. godini imala čak 627 stanova na 1.000 stanovnika.
„Ovaj pokazatelj je 21 odsto iznad prosjeka EU od 517 stanova na 1.000 stanovnika“, napominje se u publikaciji.
I raspodjela stalno nastanjenih stanova među opštinama značajno se razlikuje.
„Opštine sa preko 50 odsto stanova koji se ne koriste za stalno stanovanje nalaze se u primorskom regionu, što je razumljivo zbog kondo-turizma“, piše u dokumentu.
Na sjeveru je, pak, glavni uzrok depopulacija.
„Žabljak je, na primjer, povećao broj stanova za više od 30 odsto između 2011. i 2023. godine, uprkos smanjenju stanovništva od 18 odsto“, ističu u analizi.
Prosječna zarada ne omogućava priuštivo stanovanje
U dokumentu se ukazuje i na rastuće izazovi priuštivosti, naročito za domaćinstva sa niskim i srednjim prihodima.
„Za mnoge porodice, vlasništvo nad stanom postalo je izvor finansijskog pritiska uz postepeno pogoršanje životnih uslova, usljed troškova održavanja i popravki. Kao rezultat navedenog, mnoge porodice pronašle su rješenje u neformalnom sektoru. Na nacionalnom nivou, približno 100.000 kuća nije upisano u državni katastar“, naglašava se u dokumentu.
Pristup adekvatnom i priuštivom stanovanju sve je teži zbog, kako se navodi, nesklada između prihoda domaćinstava i cijena stanova.
„Procjenjuje se da je odnos cijene stana i prihoda 1:8,6, što je više nego dvostruko u odnosu na referentni prag priuštivosti koji postavlja UN-Habitat. Prosječna mjesečna neto zarada u 2023. godini (792 eura) ne omogućava priuštivo stanovanje po tržišnim uslovima bez značajnijih subvencija, posebno u Podgorici i primorskim opštinama, gdje turizam i investicije dodatno povećavaju tražnju“, navdedeno je u dokumentu.
Izvor: Adria
