Novi evropski sistem za prethodnu autorizaciju ulaska u Evropsku uniju, poznat kao Etias, trebalo bi da bude odložen do naredne godine, nakon što je odvojeni elektronski sistem graničnih provjera izazvao probleme i zastoje pri ulasku u blok.
Etias je zamišljen kao evropska verzija američkog Esta sistema. Oko 1,4 milijarde putnika kojima za ulazak u EU nije potrebna viza, uključujući putnike iz Ujedinjenog Kraljevstva i SAD-a, moraće prije putovanja da se registruju putem sistema, plate naknadu od 20 eura i prođu bezbjednosnu provjeru.
Rasprave o novom odlaganju dolaze nakon tehničkih problema i sporog uvođenja evropskog sistema ulaska i izlaska, odnosno EES-a. Taj sistem od putnika izvan EU traži skeniranje otisaka prstiju i lica pri prelasku granice.
Problemi sa EES-om već su doveli do dugih redova na pojedinim aerodromima i kopnenim graničnim prelazima, a avio-industrija upozorava na mogućnost haotične ljetnje sezone.
Agencija EU-Lisa, zadužena za sprovođenje Etiasa, priznala je da pokretanje sistema do kraja ove godine, kako je bilo planirano, više nije izvodljivo. Prema osobama upoznatim sa razgovorima, upravni odbor agencije sredinom juna razmatrao je odlaganje, a nova vremenska dinamika mogla bi se razmatrati u septembru.
Portparol agencije potvrdio je da je odbor 17. juna razgovarao o početku rada Etiasa, ali je dodao da od tada nije bilo novih odluka.
Evropska komisija odgovorna je za određivanje zvaničnog datuma početka primjene sistema, ali to može učiniti tek nakon što EU-Lisa uspješno testira Etias.
Jedna osoba upoznata sa razgovorima navela je da Etias i dalje ima određene IT probleme, te da bi najprije trebalo stabilizovati postojeći sistem ulaska i izlaska prije uvođenja još jednog digitalnog sloja kontrole.
Evropski komesar za unutrašnje poslove Magnus Brunner u pismu avio-menadžerima dio odgovornosti za probleme povezane sa EES-om prebacio je na nacionalne vlade. Prema njegovom tumačenju, kašnjenja mogu biti posljedica faktora koji nijesu direktno povezani sa samim sistemom, poput nedovoljnog broja zaposlenih ili neodgovarajuće infrastrukture na granicama.
EES je prvobitno trebalo da bude pokrenut još 2022. godine, ali je više puta odlagan zbog problema sa nabavkama, tehničkih poteškoća i sporog uvođenja u pojedinim državama članicama.
Evropska komisija poručuje da se pripreme za Etias nastavljaju, ali i da kod velikih informacionih sistema mnogo faktora utiče na odluku o datumu pokretanja.
Dio evropskih zvaničnika nije iznenađen novim problemima. EU-Lisa, osim Etiasa, upravlja i EES-om, kao i nizom drugih graničnih sistema, što dodatno povećava složenost sprovođenja. Neki očekuju da odlaganje neće biti dugo, dok drugi smatraju da je pokretanje sistema ove godine već postalo nerealno.
Odlaganje Etiasa pokazuje koliko je digitalizacija granica politički i tehnički osjetljiv proces. EU želi da ubrza i pojača bezbjednosne provjere putnika, ali istovremeno mora izbjeći situaciju u kojoj novi sistemi stvaraju dodatne redove, zastoje i pritisak na aerodrome i granične službe.
