Odluka Evropske komisije da usvoji finansijski paket od 3,2 milijarde eura koji će se primjenjivati na Crnu Goru nakon njenog ulaska u Evropsku uniju (EU), jasan je signal da Brisel želi da nastavi proces pristupanja države čiji se doprinos zajedničkom budžetu EU procjenjuje na oko 500 miliona eura, što je šest puta manje od iznosa koji će dobiti.
To poručuju sagovornici “Vijesti” – potpredsjednik Evropske stabilizacione inicijative (ESI) Kristof Bender i programski menadžer i viši istraživač u beogradskom Centru za evropske politike (CEP) Strahinja Subotić, ističući da konačna odluka o budžetu EU za period od 2028. do 2034. godine, koji iznosi dva biliona eura, još nije donijeta, ali da oni ne očekuju da će se iznos predviđen za Crnu Goru bitnije promijeniti.
Takođe, kažu da će u slučaju da Crna Gora ne postane članica EU 2028, kako je planirano, već godinu ili dvije kasnije, država nastaviti da prima sredstva iz pretpristupne pomoći.
“U tom slučaju, vjerojatno će ukupan iznos biti smanjen jer bi Crna Gora imala manje vremena za potrošnju tog novca”, kazao je Bender.
Prema njegovim riječima, sudeći prema ranijim pristupima, u prvim godinama nove države članice obično imaju poteškoća s potrošnjom svojih punih alokacija (opredijeljenih iznosa novca), jer prvo moraju izgraditi odgovarajuće administrativne kapacitete.
S druge strane, Subotić pojašnjava da Crna Gora ne može da koristi novac iz budžeta EU dok ne postane članica.
“Dakle, za nju će (do učlanjenja) važiti pretpristupni fondovi, važiće novi Plan rasta, odnosno, ukoliko zakasni nekoliko godina (sa članstvom) koristiće taj pretpristupni instrument iz novog višegodišnjeg finansijskog ciklusa, ali vjerujem da će se uvijek raditi na nekom tranzicionom rješenju”, rekao je.
Evropska komisija u utorak je usvojila finansijski paket kojim se utvrđuju budžetski aranžmani koji će se primjenjivati na Crnu Goru nakon njenog pristupanja EU, čija je procijenjena vrijednost 3,2 milijarde. To bi bilo oko 457 miliona eura godišnje EU podrške (ukupan iznos podijeljen sa sedam godina), ali stvarni iznosi obično variraju iz godine u godinu u zavisnosti od projekata i dinamike povlačenja fondova. To bi, takođe, bilo godišnje između pet i šest odsto bruto-domaćeg proizvoda Crna Gore (koji je za 2025. procijenjen na osam milijardi eura), što značajno može ubrzati razvoj države, ali samo ako se novac uspješno povuče i implementira.
Prema saopštenju Evropske komisije, Crna Gora će doprinositi budžetu EU na istoj osnovi kao i ostale države članice. Osim toga, predviđa se prenos pretpristupnih sredstava koja su ranije bila dodijeljena Crnoj Gori, kako bi se podržale unutrašnje politike EU.
Iz Komisije su naveli da finansijski paket pokriva različite scenarije i da će omogućiti Crnoj Gori da pripremi jedinstveni plan – bez obzira na to da li ulazi u Višegodišnji finansijski okvir (MFF) još kao kandidat ili kao nova država članica.
“Taj plan biće usklađen sa zahtjevima unutrašnjih politika i činiće jezgro Nacionalnog i regionalnog partnerskog plana Crne Gore nakon pristupanja. Ovaj mehanizam obezbjeđuje kontinuitet sprovođenja i smanjuje administrativno opterećenje za Crnu Goru u slučaju da pristupanje nastupi nakon 1. januara 2028”, piše u saopštenju.
Objašnjavajući da li ovaj paket znači da će Crna Gora ući u EU u januaru 2028, iz EK su saopštili da će se pristupanje desiti samo kad Crna Gora ispuni uslove članstva i kad pristupni ugovor ratifikuju sve strane.
“Paket je uslovljen time da Crna Gora održava napredak u pregovorima; on ne prejudicira privremeno zatvaranje bilo kog poglavlja”, poručili su.
Pregovori Crne Gore s EU počeli su 29. juna 2012. Od tada je Crna Gora otvorila sva poglavlja (33), a privremeno zatvorila 16. Plan Vlade je da sva poglavlja zatvori do kraja ove godine, kako bi Crna Gora postala 28. članica EU 2028.
Izvor: Vijesti
