Evropska komisija predstavila je prijedlog uredbe kojom bi se uspostavio novi pravni okvir za osnivanje novog oblika privrednog društva. Cilj je da se novim pravilima olakša osnivanje, poslovanje i širenje kompanija širom EU.
Podaci iz 2025. godine pokazuju da se vrijeme potrebno za registraciju kompanije značajno razlikuje širom Evrope, pri čemu brzina postupka najviše zavisi od nivoa digitalizacije i birokratije. Pored toga, svaka država ima sopstvena pravila, pa je u Evropi moguće registrovati više od 60 različitih pravnih oblika kompanija.
Uredbom se predviđa da će osnivanje kompanije biti moguće u roku od 48 sati, potpuno online, uz trošak manji od 100 eura i bez zahtjeva za minimalnim osnivačkim kapitalom.
Riječ je o novom obliku društva pod nazivom EU Inc., koji će se razlikovati od postojećih oblika poput jednostavnih akcionarskih društava, akcionarskih društava ili paušalnih preduzetničkih djelatnosti.
Uvodi se princip „samo jednom“, što znači da će registracija biti dostupna putem jedinstvenog registra na nivou EU. Automatski će se dodjeljivati poreski i PDV broj, a kompanijama će biti omogućeno jednostavnije sprovođenje procedura, uključujući online sastanke akcionara i upravnih odbora.
U slučaju insolventnosti kompanije predlaže se uvođenje pojednostavljenog postupka uz korišćenje standardizovanog obrasca, pri čemu angažovanje advokata više ne bi bilo obavezno.
Preduzetnici koji se odluče za ovaj oblik društva biće tretirani jednako kao domaće kompanije u zemlji u kojoj su registrovani, dok nacionalni zakoni o radu i socijalna prava ostaju nepromijenjeni.
Kako je EU Inc. predložen kao uredba, primjenjivaće se direktno i jednako u svim državama članicama, bez potrebe za dodatnim usklađivanjem sa nacionalnim zakonodavstvom. Time se osigurava jedinstvena primjena pravila i izbjegava dodatna fragmentacija tržišta.
Osnivači će moći slobodno da biraju državu članicu u kojoj žele registrovati kompaniju. Naziv EU Inc. dolazi od engleskog izraza „incorporated company“.
Prema dostupnim podacima, Njemačka, Francuska i Nizozemska su među zemljama sa efikasnim digitalnim sistemima, minimalnom birokratijom i dobro organizovanim procedurama za brzo osnivanje kompanija.
Estonija i pojedine nordijske zemlje prednjače, gdje je kompaniju moguće osnovati za nekoliko dana, najviše pet.
U Austriji je sistem dobro uređen, ali i dalje zahtijeva nekoliko procedura za završetak registracije. Slično je i u Danskoj, gdje proces uključuje određene regulatorne formalnosti. U Češkoj je postupak ubrzan, ali i dalje postoji prostor za unapređenje.
U Hrvatskoj je za osnivanje jednostavnog akcionarskog društva u prosjeku potrebno do osam dana.
Najduže traje osnivanje kompanija u Poljskoj – čak 37 dana, i u Rumuniji – 35 dana. Ni jug Evrope ne stoji mnogo bolje: u Španiji, Italiji i Portugalu proces registracije traje danima zbog izražene birokratije i nedovoljne digitalizacije.
Evropska komisija će dodatno razmotriti mogućnost potpunog prekograničnog rada na daljinu za inovativne startupe i kompanije kroz predstojeći paket za mobilnost radne snage.
Komisija poziva na postizanje dogovora do kraja 2026. godine kako bi Evropa povratila ekonomsku dinamiku i konkurentnost na globalnom nivou.
