Kako rastu cijene nafte, logično je da se postavlja ključno pitanje ekonomske ranjivosti – da li pojedina zemlja energiju prodaje ili je kupuje.
Čini se da je dvije sedmice nakon početka napada na Iran vidljiv obrazac prema kojem izvoznici energije ostvaruju korist, dok ekonomije koje zavise od uvoza sabiraju troškove.
Za zemlje Perzijskog zaliva više cijene značile bi veće prihode, ali se to ne osjeća u punoj mjeri zbog snažno smanjene proizvodnje.
Vrijedi pogledati kakva je situacija sa najizloženijim zemljama kada se posmatra bilans energetske trgovine kao udio u bruto domaćem proizvodu (BDP).
Najizloženije ekonomije nalaze se u Aziji. Tajland ima deficit u energetskoj bilanci od 7,4 odsto BDP-a, a slijedi Južna Koreja sa 5,7 odsto. Nedaleko su i Singapur, Vijetnam i Tajvan.
Negativnu bilancu veću od tri odsto BDP-a imaju i Japan, Indija i Turska, dok je u Kini ona 2,2 odsto BDP-a.
Položaj Evrope nije tako dramatičan, ali i dalje ostaje neugodan.
Belgija je u negativnom smislu na vrhu sa energetskim deficitom od 2,5 odsto BDP-a.
Slijedi Grčka sa minusom od 2,4 odsto, a zatim Italija sa dva odsto.
Španija ima negativnu energetsku bilancu od 1,8 odsto BDP-a, dok Francuska i Poljska imaju po 1,7 odsto.
U Njemačkoj je taj deficit 1,5 odsto BDP-a.
Irak je na vrhu svjetske liste po pozitivnoj energetskoj bilanci, koja iznosi čak 40,8 odsto BDP-a.
Drugi je Katar sa 32,4 odsto BDP-a, a i ostale zemlje zalivske regije imaju značajne rezultate. Ujedinjeni Arapski Emirati imaju 17,6 odsto, a Saudijska Arabija 15,9 odsto BDP-a.
"/>Tek iza njih nalazi se jedna zemlja koja nije iz tog regiona – Alžir, kod kojeg višak u energetskoj bilanci iznosi 15,6 odsto BDP-a.
Logično, za svaku od tih zemalja svaki dolar više u cijeni nafte direktno povećava izvozne prihode, odnosno prihode državnog budžeta ili državnih fondova.
Među sve te arapske zemlje ubacila se i jedna evropska država koja se nalazi na trećem mjestu globalne liste – Norveška, čiji višak u energetskoj trgovinskoj bilanci iznosi 19,1 odsto BDP-a.
Rusija ima višak od 10,1 odsto BDP-a, ali sankcije onemogućavaju da taj potencijal u potpunosti dođe do izražaja.
Sjedinjene Američke Države takođe imaju pozitivnu bilancu, ali minimalnu – svega 0,2 odsto BDP-a.
Od početka sukoba između SAD-a, Izraela i Irana činjenica da li je zemlja neto uvoznik ili izvoznik energije odrazila se i na kretanje berzi, ističe Euronews.
Tako je berza u Saudijskoj Arabiji u posljednje dvije sedmice porasla 2,5 odsto, a u Norveškoj 1,1 odsto.
U Aziji je najgore prošla Južna Koreja, gdje je pad tržišta iznosio 12,2 odsto. Nafta iz Perzijskog zaliva čini čak 73 odsto snabdijevanja te zemlje.
Na Tajlandu je berza pala 10,7 odsto, u Japanu 7,2 odsto, a u Indiji 5,7 odsto.
U Evropi su njemačke dionice izgubile osam odsto, u Francuskoj je pad iznosio 7,7 odsto, a u Italiji 6,6 odsto.
Norveška i njeno tržište tako predstavljaju izuzetak u Evropi kada je riječ o pozitivnom uticaju najnovije energetske krize.
(Izvor: Financije.hr)
