Trgovinsko nadgornjavanje između Sjedinjenih Američkih Država i Evropske unije (EU) ne smiruje se i s vremena na vrijeme dobije novi zaplet, kao što je bila prijetnja dodatnim američkim carinama pojedinim zemljama zbog podrške Danskoj oko statusa Grenlanda. Brisel je u posljednjih praktično godinu dana radio na različitim spiskovima robe i konceptima uzvraćanja udarca administraciji predsjednika Donalda Trumpa, od kojih zapravo ništa nije zaživjelo – ili, možda bolje rečeno, još nije, budući da je teško predvidjeti naredne dane, a kamoli mjesece u okršaju s Trumpom.
U okviru rasprave o tome šta bi EU mogao preduzeti i gdje najučinkovitije pogoditi interese SAD-a, više puta su pominjane usluge koje američke kompanije, posebno tehnološke i finansijske, pružaju na evropskom tržištu.
Za razliku od segmenta robe, u sektoru usluga SAD ima osjetan trgovinski suficit u odnosu na EU. Ipak, čini se da postoji nekoliko razloga zbog kojih je u suštini malo vjerovatno da će EU u bilo kojem trenutku odlučiti da uzvrati Trumpu preko usluga.
Nema sumnje da bi pribjegavanje trgovinskim mjerama u sektoru usluga dovelo do ozbiljne eskalacije tenzija između EU i SAD-a, sa teško predvidivim posljedicama. SAD u tom području ostvaruje trgovinski suficit od oko 150 milijardi eura.
U okviru takozvane „trgovinske bazuke“ ili instrumenta protiv ekonomske prisile, koji EU ima kao opciju u trgovinskom ratu, mogle bi se ograničiti dozvole za američke kompanije koje pružaju usluge ili koristiti mjere vezane za prava intelektualne svojine. Jedna od opcija o kojoj se raspravljalo jeste i porez na prihode od digitalnog oglašavanja. To bi zasigurno pogodilo kompanije poput Mete, Googlea ili Facebooka.
Pa u čemu je kvaka? Da li je priča o takvim opcijama prazna prijetnja?
„Udaranje na američke usluge ima veliki potencijal, ali takav pristup je rjeđi od carina na robu i vjerovatno bi bio shvaćen kao eskalacija. Tehnološke i finansijske kompanije su moćne i Trump ih je sklon saslušati. Udar na bilo koju od njih proizveo bi mnogo buke“, smatra stručnjak iz think-tanka Centar za evropske politike, Varg Folkman.
Evropski zvaničnici strahuju da bi potpuni trgovinski rat sa SAD-om na kraju doveo do rasta cijena u EU. Osim toga, rizik je veliki jer postoji ograničen broj evropskih alternativa za neke usluge koje pružaju američke kompanije.
„Ako isključite američke pružaoce cloud usluga ili finansijskih usluga, realno nemate evropske opcije koje bi ih mogle zamijeniti“, ističe Folkman.
Tako su, na primjer, neke ključne usluge u EU, poput platnih sistema Visa ili Mastercard, izvorno američke. Isto važi i za dominantne pružaoce cloud usluga, kao što su Microsoft i Amazon Web Services.
Ono što je, međutim, možda lakše primjenjivo u svrhu trgovinske odbrane jesu oblasti tržišne konkurencije i digitalne regulative, koje omogućavaju Evropskoj komisiji da kažnjava velike tehnološke kompanije ukoliko guše konkurenciju ili se ne obračunavaju s ilegalnim sadržajem i dezinformacijama, pišu Financije.hr.
„EU može prilično da pooštri pravila. Znamo da se Brisel trenutno bavi istragom u vezi s platformom X i može još snažnije djelovati, odnosno ići ka izricanju veoma visokih kazni američkim tehnološkim gigantima“, kazao je Folkman za Euronews.
U tom kontekstu treba reći da Evropska komisija insistira da se ne radi o isključivoj primjeni pravila na američke kompanije, već da su njima podložne firme iz bilo koje zemlje i da tu nema diskriminacije.
