Tržište kriptovaluta nalazi se u krizi već posljednja dva mjeseca, a gubici se mjere stotinama milijardi dolara, upozoravaju stručnjaci.
Prema podacima sajta CoinGecko, koji već 11 godina prati dešavanja na tržištu kriptovaluta i njihovih derivata, u drugoj polovini godine ukupna tržišna kapitalizacija kriptovaluta pala je sa 3,75 biliona dolara na raspon od 3,1 do 3,2 biliona dolara, što znači da je u veoma kratkom roku izgubljeno više od 600 milijardi dolara.
Kao glavni uzroci krize navode se makroekonomska neizvjesnost – uključujući Trumpove carine, strah od nove inflacije i manjih rezova kamatnih stopa nego što se očekivalo – zatim masovno zatvaranje pozicija, slabije institucionalno ulaganje, kao i tradicionalno slabiji sezonski obim trgovine u decembru, piše Jutarnji list.
Analitičarka Deutsche Banke, Marion Laboure, ocjenjuje da su aktuelna dešavanja posljedica sve veće legitimnosti bitkoina i drugih kriptovaluta, zbog čega i razlozi njihovog pada postaju sve sličniji onima na tradicionalnim finansijskim tržištima.
„Za razliku od prethodnih slomova, koji su bili prvenstveno podstaknuti maloprodajnim špekulacijama, ovogodišnji pad desio se u trenutku značajnog institucionalnog učešća, razvoja regulatornih politika i globalnih makrotrendova“, kazala je Laboure. Većina analitičara smatra da je riječ o dubokoj, ali zdravoj korekciji unutar dužeg tržišnog ciklusa i očekuje oporavak i rast tokom naredne godine.
Investicioni analitičar i suosnivač platforme The Coin Bureau, Nic Puckrin, takođe ističe da se pravila velikih kripto-sistema postepeno približavaju pravilima klasičnih berzi.
„Da, trenutno smo u kripto-krizi, ali istorija pokazuje da su upravo najteži periodi donosili i najjače oporavke. Za dugoročne investitore ovo može biti velika prilika, dok je za kratkoročno trgovanje situacija izuzetno rizična i zahtijeva dodatni oprez“, naveo je Puckrin.
Kriptovalute su digitalni novac koji postoji isključivo na internetu. Ne izdaje ih nijedna država niti centralna banka, već se stvaraju i prenose putem decentralizovane mreže računara korišćenjem tehnologije blokčejn. Najpoznatija kriptovaluta je bitkoin, a koriste se za plaćanje, štednju ili ulaganje. Njihove cijene su izrazito nestabilne jer zavise isključivo od ponude i potražnje na tržištu, iako je jasno da ovaj segment postaje sve regulisaniji.
U Evropskoj uniji regulativa o tržištima kripto-imovine (MiCA) stupila je na snagu još 2023. godine, ali se primjenjuje u više faza. MiCA uvodi jedinstvena pravila za tržište kripto-imovine u EU i obuhvata oblasti koje do sada nijesu bile regulisane postojećim zakonodavstvom o finansijskim uslugama.
Ključne odredbe za izdavaoce i trgovce kripto-imovinom, uključujući tokene vezane za imovinu i elektronski novac, odnose se na transparentnost, obavezno objavljivanje informacija, autorizaciju i nadzor transakcija. Novi pravni okvir, koji postepeno prihvataju sve članice EU, ima za cilj bolju informisanost potrošača o rizicima.
Sjedinjene Američke Države su tokom ove godine, kroz djelovanje saveznih agencija, uvele kombinaciju strožih kontrola i selektivne otvorenosti, odnosno jasnija pravila za konverziju kripto-imovine u klasični novac. Analitičari platforme Bitunix navode da je kripto-tržište ušlo u fazu „institucionalizacije uz povećanu osjetljivost“, gdje regulacija istovremeno podstiče rast i likvidnost, ali tržište i dalje ostaje pod snažnim uticajem rizika i geopolitičkih šokova.
Stablecoini, odnosno kriptovalute čija je vrijednost vezana za stabilnu imovinu, krajem godine bili su u fokusu zakonodavaca i velikih banaka širom svijeta. Dok neke države rade na sopstvenim regulatornim okvirima i podsticanju njihove upotrebe, druge pooštravaju restrikcije.
Izvršna direktorica Ark Investa, Cathie Wood, vjeruje u relativno brz oporavak tržišta.
„Pad je privremen. Povrat likvidnosti i kontinuirani tehnološki napredak ukazuju na oporavak. Kriptovalute će ostati snažne“, kazala je Wood, ističući da tržišta rizične imovine i dalje snažno reaguju na monetarnu politiku velikih centralnih banaka.
Više kamatne stope, smanjena likvidnost i oprez investitora dovode do povlačenja kapitala iz rizičnijih segmenata tržišta, uključujući kripto-imovinu. Iako preovladavaju optimistični stavovi, dio analitičara upozorava na nastavak nestabilnosti usljed globalne neizvjesnosti, ali se većina slaže da kriptovalute dugoročno ulaze u novi ciklus rasta.
