Udio loših kredita u Crnoj Gori pao je na najniži nivo u posljednjih 15 godina – svega 3,01% ukupnog kreditnog portfolija banaka, pokazuju poslednji podaci Centralne banke Crne Gore. Građani su uredniji u otplati zajmova nego firme, dok se najviše kašnjenja bilježi u sektorima trgovine, turizma i građevinarstva. U razgovoru za Portal Bankar.me Milan Remiković, direktor Sektora za kontrolu CBCG, ukazuje da je više od trećine loših kredita sa otplatom kasni duže od godinu dana, ali da je nivo NPL-a sada gotovo 18 procentnih poena niži nego 2010. godine.
Prema poslednjim podacima Centralne banke Crne Gore (CBCG), udio nekvalitetnih kredita (NPL – non-performing loans) u ukupnom kreditnom portfoliju crnogorskih banaka iznosio je 3,01% na dan 31. maj 2025. godine. To je pad od 1,59 procentnih poena u odnosu na isti period prošle godine.
“Prema posljednjim raspoloživim podacima na 31.03.2025. godine, udio nekvalitetni kredita i potraživanja fizičkih lica u njihovom portfoliju iznosi 2,25%. Ovaj procenat kod pravnih lica (rezidenti) iznosi 4,63%”, kazao je Remiković.
Na pitanje portala Bankar.me ko više kasni u otplati kredita – građani ili firme – iz CBCG ističu da su fizička lica uredniji dužnici.
„Udio nekvalitetnih kredita fizičkih lica u njihovom portfoliju iznosi 2,25%, dok kod pravnih lica (rezidenata) iznosi 4,63%“, precizio je Remiković.
Kada je riječ o sektorima u okviru pravnih lica, najviše problematičnih kredita dolazi iz trgovine (24,85% ukupnog iznosa), čiji je NPL 3,68 % zatim sektora usluga smještaja i ishrane (15,75%), gdje je zabilježen i najviši nivo NPL-a od 9,48%, te iz građevinarstva sa 13,05% čiji je NPL 4,70%.
“Prema podacima koje su banke dostavile Kreditnom registru Centralne banke na 31.05. 2025. godine, kod 34% ukupnih nekvalitetnih kredita se kasni sa otplatom preko 365 dana. Ovaj procenat kod fizičkih lica iznosi 44%, a kod pravnih 29%”, navodi Remiković.
Na pitanje Bankara o konkretnim mjerama koje CBCG sprovodi kako bi se smanjio nivo nekvalitetnih kredita u bankarskom sistemu – i koliko su dosadašnje mjere dale rezultata, Remiković objašnjava da se nakom finansijske krize iz 2008. godine, bilježi se intezivan rast NPL, koji je dostigao vrijednost od 20,97% na kraju 2010. godine. Dodaje i da u sklopu svojih redovnih nadzornih aktivnosti, CBCG sprovodi neposredne i posredne kontrole i u slučaju utvrđivanja neusklađenosti sa zakonskim i podzakonskim aktima, izriče supervizorske mjere.
“Kao rezultat djelovanja CBCG, došlo je do značajnog poboljšanja kvaliteta aktive i pada koeficijenta nekvalitetnih kredita i potraživanja (NPL-a), koji na kraju maja 2025. godine iznosi 3,01% (što predstavlja smanjenje od 17,96 procentnih poena u odnosu na 2010. godinu). Koeficijent nekvalitetnih kredita i potraživanja (NPL) u toku 2025. godine bilježi najnižu vrijednost, posmatrano u prethodnom petnaestogodišnjem periodu”, kazao je Remiković.
On je dodao CBCG ne planira nove smjernice niti propise u cilju ograničavanja kreditnog rizika u sistemu, s obzirom na globalne makroekonomske neizvjesnosti, jer smatra da to trenutno nije potrebno.
“CBCG će i dalje pomno pratiti globalna makroekonomska i druga kretanja od potencijalnog značaja za stranje finansijske stabilnosti u Crnoj Gori, ali njeno eventualno djelovanje na tom polju mora biti analitički opravdano, na način da postoji značajna vjerovatnoća materijalizacije tih rizika, značajan uticaj na finansijsku stabilnost u Crnoj Gori u slučaju materijalizacije, kao i instrument kojim se takvi rizici mogu pouzdano i ciljano adresirati”, objašnjava Remiković.
Trenutno, kako kaže, CBCG na uticaj globalnih makroekonomskih neizvjesnosti djelimično djeluje preko kapitalnih bafera, kojima nastoji da ojača otpornost sistema u slučaju materijalizacije pomenutih rizika.
“Prvo, preko kontracikličnog bafera kapitala, čija stopa od 1. aprila 2025. godine iznosi 0,5%, a od 1. januara 2026. godine će iznositi 1%, pri čemu su u obrazloženjima CBCG o kontracikličnom baferu globalne neizvjesnosti i navedene kao jedan od dodatnih razloga za uvođenje nenulte stope tog bafera, pored rasta cijena nekretnina i kreditnog rasta u Crnoj Gori. Takođe djelimično, i indirektno, CBCG na uticaj globalnih neizvjesnosti djeluje preko kapitalnog bafera za strukturni sistemski rizik, koji iznosi 1,5% i u primjeni je počev od 2022. godine”, objašnjava Remiković i dodaje da se tim baferom između ostalog djeluje u kontekstu strukturnih (dugoročnih) osjetljivosti i zavisnosti Crne Gore u odnosu na spoljno ekonomsko okruženje, a ne na ciklične neizvjesnosti, kakve su tekuće globalne makroekonomske neizvjesnosti, često povezivane sa promjenom carinske politike nove američke administracije.
(Izvor: Bankar)
