Cijene stanova u Crnoj Gori su previsoke i nisu dostupne većini stanovništva, zbog čega država i lokalne samouprave moraju da pokrenu programe koji bi omogućili domaćinstvima da obezbijede stan u skladu sa prihodima. Nova naselja stambenih zgrada su često predimenzionisana, planirana i izgrađena suprotno standardima urbanog razvoja i međunarodno prihvaćenim uslovima humanog stanovanja, zbog čega je potrebna promjena u planiranju stambenih naselja i urbana sanacija postojećih.
To je navedeno u ocjenama stanja i smjernicama za oblast stanovanja novog Prostornog plana Crne Gore do 2040.
Medu glavnim razvojnim ciljevima Crne Gore je i jedan koji se odnosi na oblast stanovanja.
Preduzeti mjere stambene politike u pravcu povećanja socijalne, ekonomske i ekološke održivosti,definisati finansijskc mehanizme za ostvarivanje javnog interesa u stambenom sektoru i izvršiti usaglašavanje sa EU propisima, posebno u dijelu ekološki održivih rješenja, energetski efikasnih objekata i stvaranja humanijih uslova stanovanja”, navedeno je u Planu.
STANDARDI TREBALO DA BUDU U PRIMJENI OD 2016.
U dijelu aktuelni problemi u planiranju i izgradnji novih stambenih naselja navedeno je da proteklih godina nivo i dostignuti standardi u urbanom razvoju nisu na zadovoljavajućem nivou, posebno kad se imaju u vidu humani ciljevi Nove urbane Agende i zaključci Konferencije UN Habitat III,koji se odnose na urbani razvoj i stanovanje.
Nova urbana agenda i Habitat III usvojeni su još 2016. godine i predviđaju razvoj gradova po principima održivog razvoja i zdravih uslova stanovanja, sa dovoljno zelenila, parkinga, igrališta, komunalne infrastrukture i drugih društvenih i javnih potreba. Međutim, u planu navode da se u Crnoj Gori proteklih godina grade nezdrava i nehumana naselja gusto zbijenih stambenih zgrada,bez dovoljno zelenila, društvenih sadržaja,parkinga, nedovoljne komunalne infrastrukture,.. .
Izražena je prevelika koncentracija objekata u urbanim područjima, posebno objekata stanovanja. Preizgrađenost pojedinih urbanih zona proističe iz predimenzionisanih planskih okvira i nedovoljno provjerenih urbanističkih kriterijuma. To je dovelo do formiranja gradskih zona u kojima se ne može obezbijediti adekvatno saobraćajno i komunalno opremanje, potrebni javni prostori sa određenim društvenim sadržajima, parking prostori, odgovarajuće zelene površine i dr.U Primorskom regionu,uz izražen seizmički rizik, to predstavlja ozbiljan razvojni problem”,navedeno je u Prostornom planu.
NARUŠENI PRINCIPI HUMANOG URBANOG RAZVOJA
Zbog toga predlažu da se u budućim prostorno-urbanističkim planovima nižeg reda planeri pridržavaju ovih smjernica,ali i da je neophoda urbana sanacija i planiranje razvoja grada u skladu sa principima humanog i kvalitetnog urbanog razvoja”.
U prethodnom periodu su u velikoj mjeri narušeni principi održivog i humanog urbanog razvoja, kako kroz predimenzionisane parametre izgradnje u pojedinim zonama, tako i kroz nekontrolisano širenje građevinskih područja. Nije dosljedno primjenjivana urbana i graditeljska prepoznatljivost. Posebno se ističe nedosljedno primjenjivanje standarda u arhitekturi i izgradnji objekata, što negativno utiče na vizuelni doživljaj prostora, kvalitet života i kvalitet životne sredine i zato je ocijenjeno kao ograničenje u prethodnom razvoju. Posebno se ističe nedostatak ili nizak nivo opremljenosti javnih prostora, kao i zelenih prostora u gradovima, neadekvatna komunalna opremljenost i nedovoljno organizovana saobraćajna infrastruktura u urbanim naseljima, navedeno je u Planu.
Uređenje prostora, kako je navedeno, ubuduće mora da se zasniva na načelima kvalitetnog i humanog razvoja naselja i zelene infrastrukture.
Kao glavna vizija razvoja za oblast planiranja prostora navedena je kontrola i unapređenje urbanog razvoja u cilju dostizanja kvalitetnih urbanih i javnih funkcija u skladu sa humanim principima i prihvaćenim evropskim standardima.
(Opširnije u Vijestima)
