Izgradnja auto-puteva i brzih saobraćajnica predstavlja ključne infrastrukturne investicije svake države, koje imaju višestruki značaj zaekonomski, društveni i regionalni razvoj, doprinoseći boljoj povezanosti unutar države, kao i boljoj integraciji sa susjednim i širim evropskim tržištem. U zemljama poput Crne Gore, gdje kompleksan reljef otežava saobraćajnu povezanost, razvoj moderne putne infrastrukture igra presudnuuloguuunapređenju kvaliteta života građana i ekonomskog rasta, ocijenila je u intervjuu za “Dan” profesorica Ekonomskog fakulteta Jasmina Ćetković.
Bez modernih puteva nema ekonomskog rasta, povezanosti sa regionom i šire, saobraćajne bezbjednosti, na ni razvoja turizma. Iako postoje ekološki i finansijski izazovi, dobro planirana i odgovorna izgradnja auto-puteva i brzih saobraćajnica može donijeti dugoročne koristi za cjelokupno društvo i privredu. Upravo zato je nastavak investicijau ovu oblast ključan za budući razvoj države kazala je Ćetković.
Koje su direktne ekonomske koristi ulaganja u izgradnju auto-puteva i brze saobraćajne infrastrukture?
Ulaganje u izgradnju auto-puteva i brze saobraćajne infrastrukture donosi značajne ekonomske koristi, kako direktne, koje se najčešće mogu precizno kvantifikovati, tako i indirektne, koje se manifestuju kroz dugoročni razvoj privrede i unapređenje životnog standarda. Među direktnim ekonomskim efektima najznačajnije su uštede u vremenu putovanja, uštede u troškovima eksploatacije drumskih vozila, smanjenje saobraćajnih nezgoda i ekološke uštede.
Navedene direktne ekonomske koristi mjerljive su i često ključne u analizi isplativosti infrastrukturnih projekata. Njihova kvantifikacija omogućava donosiocima odluka da sagledaju realne ekonomske i društvene benefite ulaganja u drumsku infrastrukturu. Izgradnja modernih saobraćajnica omogućava brži i efikasniji protok saobraćaja, čime se znatno skraćuje vrijeme putovanja. Savremen i kvalitetan put smanjuje troškove goriva i održavanja vozila. Povećana bezbjednost saobraćaja jedan je od ključnih benefita izgradnje auto-puteva. Bolji putevi sa jasnom signalizacijom, zaštitnim ogradama i razdvojenim trakama značajno smanjuju broj saobraćajnih nesreća. To rezultira manjim troškovima zdravstvene zaštite, osiguranja i servisiranja vozila, ali i smanjenjem ljudskih gubitaka i invaliditeta, što je nemjerljivo važno za društvo. Dodatno, bolja putna infrastruktura doprinosi redukciji emisije štetnih gasova i buke. Ha modernim auto-putevima vozila se kreću bez čestih zaustavljanja i ubrzavanja, što smanjuje potrošnju goriva i emisije ugljen-dioksida. Ha taj način, smanjenje saobraćajnih gužvi direktno doprinosi boljem kva litetu vazduhau urbanim i prigradskim sredinama.
Koji su indirektni ekonomski efekti izgradnje auto-puteva i brzih saobraćajnica?
Pored direktnih efekata, predmet analiza opravdanosti su i indirektni ekonomski efekti. Jedan od glavnih indirektnih benefita izgradnje auto-puteva je ekonomski razvoj. Kvalitetna putna infrastruktura omogućava brži i sigurniji prevoz robe i usluga, smanjujući troškove logistike. U Crnoj Gori, koja se oslanja na turizam i trgovinu, savremeni saobraćajni pravci doprinose povećanju broja turista i o lakšavaju plasman domaćih proizvoda na šira tržišta. Brze saobraćajnice i auto-putevi privlače investitore, jer stabilna i efikasna infrastruktura smanjuje troškove poslovanja. Povezanost sa regionalnim koridorima omogućava lakši pristup stranim tržištima, što je od suštinskog značaja za ekonomski rast. Takođe, izgradnja puteva generiše nova rad na m jesta, kako u fazi izgradnje, tako i kroz kasnije održavanje i prateće djelatnosti. Putevi igraju presudnu ulogu u povezanosti urbanih i ruralnih oblasti. U zemljama sa s loženim geografskim karakteristikama, kao što je Crna Gora, auto-putevi i brze saobraćajnice doprinose razvoju manje pristupačnih krajeva, smanjujući migracije ka većim gradovima i omogućavajući ravnomjerniji razvoj zemlje. U Crnoj Gori, koja je prepoznata kao turistička destinacija, brza i efikasna saobraćajna povezanost ključna je za razvoj ovog sektora. Kvalitetnaputna mreža znatno olakšava dolazak turista, povećava mobilnost između destinacija i doprinosi decentralizaciji turističkog prometa. Izgradnja auto-puta omogućava brži pristup primorskim gradovima, ali i podsticanje turizma u unutrašnjosti zemlje, koji do sada nije bio dovoljno razvijen.
(Opširnije u DAN-u)
