Saudijska Arabija i Sjedinjene Američke Države potpisale paket investicionih i strateških sporazuma vrijedan 600 milijardi dolara
Saudijska Arabija i Sjedinjene Američke Države potpisale su paket investicionih i strateških sporazuma u vrijednosti od 600 milijardi dolara, čime su otvorile novo poglavlje ekonomske saradnje i tehnološkog partnerstva dviju zemalja. Sporazumi su zaključeni tokom posjete američkog predsjednika Donalda Trampa Rijadu, u okviru njegove investiciono usmjerene turneje po Zalivu.
Najveći odbrambeni sporazum
Najveći dio sporazuma odnosi se na oblast odbrane. Naime, Bijela kuća je saopštila da je potpisan paket vojne saradnje vrijedan skoro 142 milijarde dolara, što predstavlja najveći odbrambeni sporazum u istoriji SAD-a. Ugovori obuhvataju protivvazdušnu i raketnu odbranu, vazduhoplovstvo, svemirske sisteme, pomorsku bezbjednost i komunikacione tehnologije, a uključuju saradnju sa desetinama američkih odbrambenih kompanija. Saudijski prestolonasljednik Mohamed bin Salman istakao je da ukupna vrijednost poslova u narednim mjesecima može dostići i bilion dolara. Uz oružje, sporazum obuhvata i investicije u vještačku inteligenciju (AI), uključujući saradnju sa američkom kompanijom Nvidia.
Nvidia predvodi AI ulaganja
Ključni segment sporazuma odnosi se na vještačku inteligenciju. Američki tehnološki gigant Nvidia objavio je partnerstvo sa HUMAIN-om, podružnicom saudijskog državnog investicionog fonda, s ciljem da se Kraljevina pozicionira kao globalni centar za AI, računarstvo u oblaku, digitalne blizance i robotiku.
Nvidia će isporučiti 18 hiljada najnaprednijih GB200 Grace Blackwell AI čipova u prvoj fazi projekta, a planirana je izgradnja “fabrika vještačke inteligencije” snage do 500 megavata. Saradnja je dogovorena i sa državnom agencijom SDAIA na razvoju suverenog AI sistema zasnovanog na 5 hiljada Blackwell grafičkih procesora. Tehnološka podružnica naftnog giganta Aramco Digital takođe će učestvovati u razvoju AI infrastrukture. Akcije Nvidije porasle su u utorak za 5,6 odsto, podstaknute planom ulaganja u vještačku inteligenciju vrijednim desetinama milijardi dolara, koji su dogovorile Sjedinjene Države i Saudijska Arabija. Uprkos tome, akcije ovog AI diva i dalje su u minusu 4,5 odsto od početka godine (zaključno sa 13. majem), suočene s izazovima zbog američko-kineskih trgovinskih tenzija i lansiranja kineskog DeepSeeka – jeftinijeg AI modela.
Osim Nvidije, svoje projekte u Saudijskoj Arabiji najavile su i druge američke tehnološke kompanije uključujući AMD, Amazon, Cisco, OpenAI, Palantir i Global AI, a među američkim poslovnim liderima prisutnim na forumu bili su Elon Mask (Tesla), Sem Altman (OpenAI), Džensen Huang (Nvidia), Liza Su (AMD), Aleks Karp (Palantir), Leri Fink (BlackRock) i Stiven Švarcman (Blackstone).
Trampova posjeta usmjerena na ekonomiju
Trampova posjeta velikim dijelom je fokusirana na ekonomske teme, pa je zanimljivo da tokom ove turneje neće posjetiti Izrael, što je izazvalo pitanja o položaju te bliskoistočne saveznice u američkim spoljnopolitičkim prioritetima. Izostanak dolaska u Jerusalim događa se u trenutku kada Tramp vrši pritisak na izraelskog premijera Benjamina Netanjahua da pristane na novi prekid vatre u Gazi, gdje rat traje već 19 mjeseci. Američki predsjednik izrazio je nadu da će Saudijska Arabija “uskoro normalizovati odnose s Izraelom”, ali je dodao da “to mora učiniti svojim tempom”.
Oštar ton prema Iranu
Tramp je oštro upozorio Iran, nazvavši ga “najdestruktivnijom silom na Bliskom istoku”, te poručio da je spreman na novi nuklearni sporazum ako Teheran promijeni kurs.
– Ako iransko rukovodstvo odbaci ovu maslinovu grančicu… nećemo imati izbora nego da uvedemo masivan maksimalni pritisak – izjavio je.
Iako je tokom govora pozvao na novu regionalnu stabilnost, nije propustio da naglasi kako američka moć ostaje ključni faktor odvraćanja.
Na kraju posjete, Tramp je objavio da će SAD ukinuti sve sankcije Siriji, što predstavlja dramatičan zaokret u dugogodišnjoj američkoj spoljnoj politici. Sankcije su bile na snazi još od 1979. godine, a dodatno su pojačane nakon izbijanja građanskog rata 2011. Odluka dolazi nekoliko mjeseci nakon što su pobunjeničke snage, predvođene sadašnjim predsjednikom Ahmedom al-Šaraom, svrgnule Bašara al-Asada. Tramp je rekao da je ukidanje sankcija bilo lično traženje saudijskog princa bin Salmana. „Oh, što sve radim za princa“, rekao je uz osmijeh, izazvavši smijeh publike. Sirijski ministar vanjskih poslova Asaad al-Šibani ovu odluku nazvao je „novim početkom za obnovu zemlje“.
