Dok inflacija raste širom Evrope nakon nedavnog sukoba na Bliskom istoku, oglašeni rast plata u eurozoni ne uspijeva da prati taj rast, što uzrokuje pad realnih zarada i kupovne moći radnika. Cijene ponovo rastu širom Evrope, ali plate ne prate taj trend.
Inflacija u EU dostigla je 3,2 odsto u aprilu 2026. godine, što je najviši nivo od januara 2024, a brze procjene Eurostata sugerišu da su cijene nastavile da rastu i u maju. Međutim, rast plata oglašenih u oglasima za posao širom eurozone ne prati inflaciju. To znači da inflacija nadmašuje objavljeni rast plata širom Evrope, što snažno utiče na kupovnu moć radnika, pa se za isti novac može kupiti manje nego ranije.
Najnoviji inflatorni pritisci dolaze nakon što je EU doživjela najveći cjenovni šok u posljednjim decenijama. Godišnja inflacija porasla je na više od 11 odsto u 2022. godini, uglavnom zbog rastućih troškova energije nakon ruske invazije na Ukrajinu.
Sukob na Bliskom istoku: Inflacija u porastu
Od početka 2024. do nedavno inflacija je ostala ispod tri odsto. Međutim, od američko-izraelskog napada na Iran i odgovora Teherana krajem februara 2026. pojavio se postepeni uzlazni trend. U januaru 2026. godišnja inflacija u EU iznosila je dva odsto. U martu je naglo porasla na 2,8 odsto, a u aprilu na 3,2 odsto.
Inflacija nakon pandemije smanjila je kupovnu moć radnika u glavnim evropskim ekonomijama jer su potrošačke cijene rasle brže od plata. Početkom 2026. kumulativne realne plate ostale su ispod nivoa prije pandemije u pet najvećih evropskih ekonomija, prema Indeedu.
S porastom inflacije nakon nedavnog sukoba na Bliskom istoku, rast plata u eurozoni pao je ispod inflacije u martu 2026, a jaz se dodatno povećao u aprilu. Time je preokrenut trend koji je trajao od septembra 2023, kada je zabilježeni rast plata dosljedno premašivao inflaciju u eurozoni.
S porastom godišnjih potrošačkih cijena na tri odsto u eurozoni u aprilu, plate radnika više ne prate rast troškova života, prema Indeedovom sistemu praćenja plata, koji pokazuje međugodišnji rast objavljenih plata od samo 2,3 odsto.
U januaru 2026. godine zabilježeni rast plata iznosio je 2,4 odsto, dok je godišnja inflacija bila samo 1,7 odsto, što pokazuje koliko se brzo slika promijenila.
„Inflatorni pritisci uzrokovani globalnim šokom cijena energije počeli su da se pokazuju u evropskim podacima, smanjujući realne dobitke plata“, rekla je Aubrey Woessner, saradnica ekonomistkinje u Indeed Hiring Labu.
Zašto UK prkosi trendu?
Inflacija i objavljeni rast plata razlikuju se među glavnim evropskim ekonomijama. Ujedinjeno Kraljevstvo ističe se s objavljenim rastom plata od četiri odsto u odnosu na prethodnu godinu, što je znatno iznad stope inflacije od 2,8 odsto.
„No, uprkos tome, rast realnih plata stagnira. Pad realne kupovne moći opteretiće tražnju u narednim mjesecima, što će dodatno pogoršati ostale probleme s kojima se ekonomija suočava“, primijetila je Woessner.
Ipak, Ujedinjeno Kraljevstvo još ima rezervu realnih plata koju je veći dio eurozone već izgubio. Inflacija u Ujedinjenom Kraljevstvu smanjila se u aprilu, potpomognuta vladinim mjerama za smanjenje računa za energiju, čak i dok je rasla širom kontinenta.
Međutim, realni platni jastuk u Ujedinjenom Kraljevstvu brzo se smanjuje. Rast objavljenih plata iznosio je četiri odsto u odnosu na prethodnu godinu u aprilu, djelimično potpomognut povećanjem minimalne plate od 4,1 odsto, ali to je bila najsporija stopa u četiri godine. Budući da je zapošljavanje i dalje slabo, nedavni realni dobici plata brzo će se smanjiti ako iranski sukob održi visoke cijene nafte i gasa.
Ujedinjeno Kraljevstvo nije jedina država u tome. Od aprila 2026. godine, rast plata premašio je inflaciju i u Njemačkoj i Irskoj, iako je razlika bila mnogo manja. U Njemačkoj je rast plata iznosio 3,2 odsto u poređenju s inflacijom od 2,9 odsto. U Irskoj je razlika bila još manja, s rastom plata od 3,7 odsto u poređenju s inflacijom od 3,6 odsto.
Italija i Francuska: Najteže pogođeni radnici
Čini se da su Italija i Francuska najteže pogođene zemlje za radnike. Dok je rast plata u Francuskoj ostao stabilan na 1,1 odsto tokom 2026, inflacija se povećala sa 0,4 odsto u januaru na 2,5 odsto u aprilu.
Radnici u Italiji takođe gube tlo pod nogama. Objavljeni rast plata bio je ispod 0,8 odsto od sredine 2025, dok je inflacija tokom protekle godine konstantno premašivala taj rast. Razlika se ove godine dodatno produbila jer je inflacija u aprilu dostigla 2,8 odsto.
Iako mjesečni trendovi nude korisne uvide, kumulativni rast realnih plata tokom posljednjih godina pruža potpuniju sliku.
(Financije.hr)
